مرتضى مطهرى

187

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

مىدانست ولى اين دو نفر راه افراط پيمودند ، خواص اوليه را نيز مانند خواص ثانويه بى حقيقت پنداشتند . اين دو نفر با آنكه مبدأ علم را حس شمردند هيچ گونه ارزش و اعتبارى براى ادراكات حسى قائل نشده و حتى وجود خارجى محسوس را نيز انكار كردند . نظريهء كانت كانت فيلسوف شهير آلمانى ( 1724 - 1804 م ) نظريات قابل توجهى در باب ارزش معلومات و ساير مسائل مربوط به علم دارد . كانت از فلاسفهء درجه اول اروپا به شمار مىرود و اروپاييان اعتقاد عظيمى به فلسفهء وى دارند . يكى از دانشمندان اروپا دربارهء فلسفهء وى مىگويد : « گويا كوهى است كه از فلسفه ريخته شده است . » فلسفهء كانت را از آن جهت كه به حد اعلى به نقّادى و صرّافى عقل و فهم انسان پرداخته و حدود عقل و حس را تعيين نموده و امور شناختى را از امور غير قابل شناخت جدا ساخته فلسفهء انتقادى ( كريتى سيسم ) مىخوانند . مرحوم فروغى مىگويد : « نقادى علم و فلسفه را فرنسيس بيكن « 1 » ( نيمهء دوم قرن شانزدهم و نيمهء اول قرن هفدهم ) آغاز كرد و لاك دنبال آن را گرفت و بركلى به شيوهء ديگرى در آن وارد شد و هيوم اين مشرب را به درستى روشن و آشكار ساخته است و اينها همه انگليسى بوده‌اند ، سرانجام كانت آلمانى به راهنمايى هيوم در اين خط افتاد و با اصلاح خطاها و تكميل نقصهاى او ورق دانش را يكباره برگردانيد . » ما از فلسفهء كانت آن اندازه كه مربوط به ارزش معلومات است در اينجا نقل مىكنيم . قسمت عمدهء تحقيقات وى مربوط به دو مسألهء ديگر ( راه حصول علم ، حدود علم )