از سه مسأله‌اى است كه در اول اين مقدمه اشاره كرديم و ما در مقالهء 5 دربارهء آنها گفتگو خواهيم كرد . نظريهء كانت را دربارهء ارزش معلومات مىتوان در طى سه قسمت بيان كرد : الف . فلسفهء اولى . كانت دربارهء مسائل فلسفهء اولى عقيده دارد كه اساسا موضوع علم واقع نمىشوند و آنچه در اين باره تا كنون گفته شده است علم نيست بلكه لفاظى و خيالبافى است . پس ارزش معلومات در فلسفهء اولى كه دكارت و پيروانش آنها را « يقينيات » مىخواندند صفر است ولى از باب « سالبهء به انتفاء موضوع » يعنى اساساً آنچه در اين باره گفته شده است علم نيست ، فقط لفّاظى است زيرا حصول علم شرايطى دارد كه در فلسفهء اولى موجود نيست . ب . رياضيات . كانت رياضيات را يقينى مىداند و سرّ يقينى بودن آنها را اينطور بيان مىكند كه موضوعات رياضى صرفاً مخلوق عقل و ذهن انسان است ( بر خلاف موضوعات طبيعى يا موضوعاتى كه فلسفهء اولى مدعى حل مسائل مربوط به آنهاست ) مثلًا ذهن امورى از قبيل دايره و مثلث و مربع و غيرها فرض مىكند و براى آنها خاصيتها تشخيص مىدهد و چون اين موضوعات صرفاً مخلوق خود عقل است هر حكمى كه دربارهء آنها بكند قهراً راست و يقينى خواهد بود . كانت منشأ پيدايش مفاهيم رياضى را « فطرت » مىداند و بر خلاف نظريهء فلاسفهء حسى كه براى مفاهيم رياضى نيز منشأ حسى قائل‌اند براى آنها منشئى از حس و تجربه قائل نيست . نظريهء كانت در باب رياضيات شامل دو جهت است : نخست اينكه كميّات كه موضوعات رياضيات هستند وجود خارجى ندارند و تنها وجودشان در ذهن است . دوم اينكه مفاهيم رياضى بلاواسطه از قوهء عاقله ناشى مىشود و هيچ استنادى به احساس ندارد . دانشمندان به هر دو قسمت از نظريهء كانت اعتراض كرده‌اند و چنان كه در مقالهء 5 خواهيم گفت با بيان كانت نمىتوان يقينى بودن رياضيات را اثبات نمود ، راه ديگرى را بايد جستجو كرد . ج . طبيعيات . بيان كانت در طبيعيات مفصل است ، خلاصه‌اش آنكه در امور