بزرگتر به وجود آمده است . قضيهء شرطيه به نوبهء خود بر دو قسم است : يا متصله است و يا منفصله ، زيرا رابطه‌اى كه در قضيهء شرطيه دو طرف را به يكديگر پيوند مىدهد يا از نوع پيوستگى و تلازم است و يا از نوع گسستگى و تعاند . تلازم يا پيوستگى يعنى يك طرف مستلزم ديگرى است ، هر جا كه اين طرف هست آن طرف هم هست ؛ مثل اين كه مىگوييم : « هر وقت ابرها برق بزنند پس صداى رعد شنيده مىشود » يا مىگوييم : « هر وقت زيد ايستاده است عمرو نشسته است » يعنى جهيدن برق ملازم است با پيدايش صدا ، و نشستن عمرو ملازم است با ايستادن زيد . رابطهء تعاند بر عكس است ؛ يعنى مىخواهيم بگوييم ميان دو طرف نوعى عدم وفاق وجود دارد ، اگر اين طرف باشد آن طرف نخواهد بود و اگر آن طرف باشد اين طرف نخواهد بود ؛ مثل آن كه مىگوييم : « عدد يا جفت است يا طاق » يعنى امكان ندارد يك عدد خاص ، هم جفت باشد و هم طاق ؛ و مثل آن كه مىگوييم : « يا زيد ايستاده است و يا عمرو نشسته است » يعنى عملًا ممكن نيست كه هم زيد ايستاده باشد و هم عمرو نشسته . در قضاياى شرطيهء متصله كه رابطهء ميان دو طرف ، تلازم است ، واضح است يك نوع تعليق و اشتراط در كار است ؛ مثل اين كه مىگوييم : « اگر برق در ابر بجهد آواز رعد شنيده مىشود » يعنى شنيدن آواز رعد مشروط و معلّق است به جهيدن برق . پس « شرطيه » ناميدن قضاياى متصله روشن است . ولى در قضاياى منفصله كه رابطه از نوع تعاند است مثل « عدد يا جفت است و يا طاق » تعليق و اشتراط در ظاهر لفظ نيست ولى در حقيقت مثل اين است كه هر كدام مشروط و معلّق‌اند به عدم ديگرى ؛ يعنى اگر جفت است طاق نيست و اگر طاق است جفت نيست ، و اگر جفت نيست طاق است و اگر طاق نيست جفت است . پس معلوم شد كه قضيه در تقسيم اوّلى منقسم است به : حمليه و شرطيه ، و قضيهء شرطيه منقسم است به : متصله و منفصله . و هم معلوم شد كه قضيهء حمليه كوچك‌ترين واحد قضيه است ، زيرا قضاياى حمليه از تركيب مفردها يا مركّبهاى ناقص به وجود مىآيد ، اما قضاياى شرطيه از تركيب چند قضيهء حمليه و يا از تركيب چند شرطيهء كوچك‌تر به وجود مىآيند كه آن شرطيه‌هاى كوچك‌تر در نهايت امر از حمليه‌هايى تركيب شده‌اند .