مرتضى مطهرى

64

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

درس هفتم ( بخش تصديقات ) : قضايا از اينجا بحث « تصديقات » آغاز مىشود . اول بايد « قضيّه » را تعريف كنيم و سپس به تقسيم قضايا بپردازيم و آنگاه احكام قضايا را ذكر كنيم . پس در سه مرحله بايد كار كنيم : تعريف ، تقسيم ، احكام . براى اين كه قضيه را تعريف كنيم مقدمه‌اى بايد ذكر كنيم كه مربوط به الفاظ است . گرچه منطق سر و كارش با معانى و ادراكات ذهنيّه است و مستقيماً كارى با الفاظ ندارد ( بر خلاف نحو و صرف كه سر و كارشان مستقيماً با الفاظ است ) و هر گونه تعريف يا تقسيم يا بيان حكمى كه مىكند مربوط به معانى و ادراكات است ، در عين حال گاهى منطق ناچار است به پاره‌اى تعريف و تقسيم‌ها دربارهء الفاظ بپردازد . و البته تعريف و تقسيم‌هايى هم كه منطق در الفاظ به كار مىبرد به اعتبار معانى آن الفاظ است ؛ يعنى آن الفاظ به اعتبار معانى خودشان به گونه‌اى تعريف مىشوند و تقسيمهايى بر آنها وارد مىشود . در قديم معمول بود كه به نوآموزان منطق اين بيت فارسى را مىآموختند : منطقى در بند بحث لفظ نيست * ليك بحث لفظ او را عارضى است