درس پنجم ( 3 ) : معتزله افكار و آراء معتزله آنچه در دو درس گذشته گفتيم ، به اصول مكتب معتزله مربوط بود . ولى همچنانكه اشاره كرديم معتزله مسائل زيادى طرح كردند و از آنها دفاع نمودند . برخى از اين مسائل به الهيّات مربوط مىشود و برخى به طبيعيّات و برخى به اجتماعيّات و برخى به انسان . مسائل الهيّات بعضى مربوط است به امور عامّه و بعضى به الهيّات بالمعنى الاخصّ . البتّه مقصد و مقصود اصلى معتزله - مانند ساير متكلّمين - مسائل الهيّات بالمعنى الاخصّ است كه در حوزهء عقايد دينى قرار دارد . مسائل امور عامّه از باب مقدّمه است ؛ همچنانكه بحث در طبيعيّات نيز براى متكلّمين جنبهء مقدّمى دارد ، يعنى متكلّمين از اين جهت در طبيعيّات بحث مىكنند كه راهى براى اثبات يك اصل دينى بازنمايند و يا راه حلّى براى يك اشكال پيدا كنند . ما در اينجا فهرست‌وار به پاره‌اى از آنها اشاره مىكنيم و از الهيّات آغاز مىكنيم : الف . توحيد صفاتى ب . عدل ج . مخلوق بودن كلام خدا ( كلام صفت فعل است نه صفات ذات ) .