ب . عدل ، يعنى خداوند عادل است و ظالم نيست . ج . وعد و وعيد ، يعنى خداوند به بندگان وعدهء پاداش اطاعت و وعيد كيفر معصيت داده است و همانطور كه وعدهء پاداش مطيعان تخلف‌بردار نيست وعيد معصيت معصيت‌كاران نيز تخلف‌بردار نيست . پس آمرزش تنها هنگامى ميسّر است كه بنده توبه كرده باشد ؛ مغفرت بدون توبه هرگز صورت نمىگيرد . د . منزلة بين المنزلتين ، يعنى فاسق ( مرتكب گناه كبيره ، مثلًا شارب الخمر ، زناكار ، دروغگو و امثال اينها ) نه مؤمن است و نه كافر ، فسق حالتى است بين كفر و ايمان . ه . امر به معروف و نهى از منكر . نظر خاصّ معتزله دربارهء امر به معروف و نهى از منكر اين است كه اوّلًا راه شناخت « معروف » و « منكر » منحصر به شرع نيست ، عقل نيز قادر است لا اقل پاره‌اى از معروفها و منكرها را مستقلًا تشخيص دهد ، و ثانياً مشروط به وجود امام نيست ، وظيفهء عموم مسلمين است خواه امام و پيشوايى باشد و خواه نباشد ؛ تنها بعضى از مراتب آن است كه اجراى آنها بر عهدهء امامان و متصدّيان امور مسلمين است از قبيل اقامهء حدود شرعيّه و حفظ مرزهاى كشورهاى اسلامى و ساير كارهاى حكومتى اسلامى . متكلّمين معتزلى احياناً كتابهاى مستقلّى دربارهء اين اصول پنج‌گانه نوشته‌اند مانند كتاب معروف « قاضى عبد الجبّار معتزلى » معاصر « صاحب بن عبّاد » و « سيّد مرتضى علم الهدى » به نام الاصول الخمسه . همانطور كه ملاحظه مىشود ، تنها اصل توحيد و اصل عدل است كه مىتوان جزء مسائل ايمانى و اعتقادى به شمار آورد ، سه اصل ديگر فقط معرّف و مشخّص مكتب معتزله است . حتى اصل عدل نيز اگر چه از آن نظر كه از مسلّمات قرآن است و ضرورى دين است جزء اصول اعتقادى است ، ولى از آن جهت جزء اصول پنج‌گانه قرار داده شده است كه مشخّص مكتب آنهاست ؛ و الّا اصل علم و اصل قدرت ( اينكه خدا عالم است و قادر است ) نيز از ضروريّات اسلام است و جزء مسائل اعتقادى است . در مذهب شيعه نيز اصل عدل يكى از اصول پنج‌گانهء اعتقادى شمرده شده است . طبعاً اين سؤال پيش مىآيد كه چه خصوصيّتى براى اصل عدل است كه جزء اصول اعتقادى شمرده شده است و حال آنكه « عدل » يكى از صفات خداوند است ؛