آثار و فوايد ايمان هر چند از آنچه تاكنون گفتيم تا حدّى آثار ايمان مذهبى روشن گشت ، براى اينكه بهتر با آثار نيك اين « سرمايهء پرارزش زندگى » و اين « ملك معنوى » آشنا بشويم ، مستقلا اين بحث را طرح و عنوان مىنماييم . « تولستوى » نويسندهء متفكّر روسى مىگويد : « ايمان آن چيزى است كه مردم با آن زندگى مىكنند . » حكيم ناصر خسرو علوى خطاب به فرزندش مىگويد : ز دنيا روى زى دين كردم ايراك * مرا بىدين جهان چه بود و زندان مرا پورا ز دين ملكى است در دل * كه آن هرگز نخواهد گشت ويران ايمان مذهبى آثار نيك فراوان دارد ، چه از نظر توليد بهجت و انبساط ، چه از نظر نيكو ساختن روابط اجتماعى ، و چه از نظر كاهش و رفع ناراحتيهاى ضرورى كه لازمهء ساختمان اين جهان است . اينك آثار ايمان مذهبى را در اين سه بخش توضيح مىدهيم : الف . بهجت و انبساط اوّلين اثر ايمان مذهبى ، از نظر بهجت‌زايى و انبساطآفرينى ، « خوشبينى » است ، خوشبينى به جهان و خلقت و هستى . ايمان مذهبى از آن جهت كه تلقّى انسان را نسبت به جهان شكل خاص مىدهد ، به اين نحو كه آفرينش را هدفدار و هدف را خير و تكامل و سعادت معرّفى مىكند ، طبعا ديد انسان را نسبت به نظام كلّى هستى و قوانين حاكم بر آن خوشبينانه مىسازد . حالت فرد با ايمان در كشور هستى ، مانند حالت فردى است كه در كشورى زندگى مىكند كه قوانين و تشكيلات و نظامات آن كشور را صحيح و عادلانه مىداند ، به حسن نيّت گردانندگان اصلى كشور نيز ايمان