مرتضى مطهرى
143
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
حكمت بالغه و عدل الهى در جهانبينى الهى پارهاى مسائل مطرح است كه به رابطهء جهان با خداوند مربوط مىشود ، از قبيل مسائل حدوث و قدم جهان و مسائل مربوط به نظام و ترتيب صدور موجودات و ديگر مسائل كه در الهيّات به تفصيل مطرح است . آنچه مناسب است در اينجا به آن اشاره شود مسألهء حكمت بالغهء الهى و مسألهء عدل الهى است كه قرابت بسيارى با يكديگر دارند . مسألهء حكمت بالغهء الهى به اين صورت مطرح مىشود كه نظام هستى ، نظامى حكيمانه است ، يعنى نه تنها علم و شعور و اراده و مشيّت در كار جهان دخيل است ، بلكه نظام موجود ، نظام احسن و اصلح است و وضعى ديگر و نظامى ديگر احسن و اصلح از اين نظام ، ممتنع و ناممكن است ، جهان موجود ، كاملترين جهان ممكن است . اينجاست كه پرسشها و ايرادها مطرح مىشود مبنى بر اينكه حوادث و پديدههايى در جهان مشاهده مىشود كه از مقولهء نقص يا شر يا زشتى يا عبث و پوچى است . حكمت الهى اقتضا مىكند كه كمال به جاى نقص ، خير به جاى شرّ ، زيبايى به جاى زشتى ، و مفيد بودن به جاى عبث و پوچى بوده باشد . ناقص الخلقهها ، بلاها و مصيبتها ، قباحت منظرها ، اعضا و اجزاى زائد در بدن انسان و حيوان خلاف حكمت را ثابت مىكند . عادلانه بودن نظام به اين است كه ظلم و تبعيضى در آن وجود نداشته