جهان يك واقعيّت متحرّك و سيّال نيست ، بلكه عين حركت و سيلان است ( 1 ) . از طرف ديگر در مباحث حركت اين نكته به ثبوت رسيده است كه وحدت مبدأ و وحدت منتهى و وحدت مسير ، به حركتها نوعى وحدت و يگانگى مىبخشد . پس نظر به اينكه كلّ جهان از يك مبدأ و به سوى يك مقصد و در يك مسير تكاملى روان است ، خواه ناخواه جهان از نوعى وحدت و يگانگى برخوردار است . غيب و شهادت جهان‌بينى توحيدى اسلامى ، جهان را مجموعى از غيب و شهادت مىداند ، يعنى جهان را تقسيم مىكند به دو بخش : جهان غيب و جهان شهادت . در خود قرآن كريم مكرّر از غيب و شهادت ، خصوصا از غيب ، ياد شده است . ايمان به « غيب » ركن ايمان اسلامى است : الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ ( 2 ) . آنان كه به غيب ايمان مىآورند . وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَيْبِ لا يَعْلَمُها إِلَّا هُوَ ( 3 ) . خزائن غيب نزد اوست و جز او كسى به آنها آگاه نيست . غيب يعنى نهان . غيب يا نهان دو گونه است : نسبى و مطلق . غيب نسبى يعنى چيزى كه از حواسّ يك نفر به علّت دور بودن او از آن يا علّتى نظير اين ، نهان است ، مثلا براى كسى كه در تهران است ، تهران شهادت است و اصفهان غيب است ، امّا براى كسى كه در اصفهان است ، اصفهان شهادت است و تهران غيب است .

--> ( 1 ) . اينكه جهان طبيعت عين حركت و سيلان است ، حقيقتى است كه تنها در فلسفهء اسلامى اثبات شده است . برخى سيستمهاى غربى نيز چنين ادّعايى دارند ولى قادر به اثبات آن نيستند . تحقيق بيشتر را از مقالهء « تضادّ و حركت در فلسفهء اسلامى » از مجموعهء مقالات فلسفى اثر مؤلّف جستجو كنيد . ( 2 ) . بقره / 3 . ( 3 ) . انعام / 59 .