مرتضى مطهرى

69

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

عدل بشرى و عدل الهى ما افراد بشر ، فردى از نوع خود را كه نسبت به ديگران قصد سوئى ندارد ؛ به حقوق آنها تجاوز نمىكند ؛ هيچ‌گونه تبعيضى ميان افراد قائل نمىگردد ؛ در آنچه مربوط به حوزهء حكومت و ارادهء اوست به نهايت بيطرفى به همه به يك چشم نگاه مىكند ؛ در مناقشات و اختلافات افراد ديگر ، طرفدار مظلوم و دشمن ظالم است ؛ چنين كسى را داراى نوعى از كمال مىدانيم و روش او را قابل « تحسين » مىشماريم و خود او را « عادل » مىدانيم . در مقابل ، فردى را كه نسبت به حقوق ديگران تجاوز مىكند ؛ در حوزهء قدرت و ارادهء خود ميان افراد تبعيض قائل مىشود ؛ طرفدار ستمگران و خصم ضعيفان و ناتوانان است ؛ و يا لااقل در مناقشات و كشمكشهاى ستمگران و ستمكشان « بىتفاوت » است ؛ چنين كسى را داراى نوعى نقص به نام « ظلم » و ستمگرى مىدانيم و خود او را « ظالم » مىخوانيم و روش او را لايق « تقبيح » مىشماريم . خداى متعال چطور ؟ آيا اولا به همان معنى كه دربارهء بشر ، عدالت ، كمال است ، و ظلم ، نقص است ، دربارهء ذات الهى نيز عدالت ، كمال است و ظلم ، نقص است ؟ يا عدالت و ظلم به مفهوم رايج خود ، مفاهيمى اخلاقى و مخصوص اجتماع بشرى است و به اصطلاح ، از مفاهيم قراردادى است و از شئون « حكمت عملى » شمرده مىشود نه « حكمت نظرى » ، پس ، از حدود حيات بشرى و حوزهء اعمال اختيارى وى پا فراتر