شما نيستم ، يا اين سخنش پيش از مرگ - آنگونه كه مورخين از وى نقل كرده‌اند - تنها بر سه كارى كه انجام دادم و اى كاش انجام نداده بودم و سه پرسشى كه اى كاش از رسول خدا پرسيده بودم و سه كارى كه اى كاش انجام داده بودم ، افسوس مىخورم و يكى از سه كارى را كه آرزو مىكرد اى كاش از رسول خدا پرسيده بود سرنوشت خلافت پس از وى بود و اينكه آيا انصار در آن حقى دارند تا كسى ديگر در حق او منازعه نكند « 1 » ، تناقض داشت . شگفت از اين كسى است كه در حال مرگ ، در كار خود ترديد دارد و بيم از آن دارد كه خلافت حق ديگرى جز او بوده است و خود از صاحبانش آن را غصب كرده است و افسوس و حسرت مىخورد كه چرا در اين باره از رسول خدا ، نپرسيده است پس چرا مسئوليت آن را مىپذيرد و بىهيچ ترديد و ملاحظه‌اى نسبت به معترضين به اين اقدام ، آن را به عمر بن الخطاب واگذار مىكند و چرا عثمان را كانديدا مىكند و به خدا سوگند ياد مىكند كه اگر عمر بن الخطاب نبود از او در نمىگذشت و آيا اگر واقعا آنگونه كه مدعى است بيم آن دارد كه مبادا پيامبر پيش از فوت خود آن را به ديگرى واگذارده آيا به ذهنش خطور نمىكرد كه على بن ابى طالب يكى از آن كسانى باشد كه خلافت به او واگذار شده است پس چرا او را ناديده مىگيرد و تو گويى اصلا مطرح نبوده است و تنها عثمان بن عفان را مد نظر قرار مىدهد و چيزى جز اينكه عمر در قيد حيات است او را از واگذاشتن خلافت به وى ، بازنمىدارد ؟ به نظر من ابو بكر تنها به اين علت گفته است كه : آرزو مىكردم از رسول خدا پرسيده بودم كه پس از وى عهده‌دار ولايت مسلمانان به دست كيست و اينكه آيا انصار در آن حقى دارند يا خير ، كه سخن صريحى را كه در مورد على بن ابى طالب ( ع ) مطرح بوده و مردم بنا به برخوردهاى پيامبر در غدير خم و جاهاى ديگر ، در اين باره سخن مىگفتند ، خدشه‌دار سازد و زير علامت سؤال ببرد . در هر صورت ، استاد عبد الفتاح عبد المقصود دربارهء اين گفته ابو بكر به عثمان : « اگر عمر بن الخطاب نبود از تو در نمىگذشتم » تأمل بجايى كرده مىگويد : او در اين انتخاب خود ، به سازش مورد توافق خود ، نايل آمد و توانست زمان خلافت را چند سالى بدرازا كشاند و خود شاهديم كه در اين كار ، هم از اين جهت كه على ( ع ) كه به پرهيزگارى

--> ( 1 ) نگاه كنيد به اليعقوبى ، جلد 2 ، صفحهء 116 ، چاپ نجف .