هاشم معروف الحسني ( مترجم : محمد مقدس )
339
سيرة الأئمة الاثني عشر ( ع ) ( زندگانى دوازده امام ع ) ( فارسي )
بدان كه رفتار تو چه نيكو باشد چه زشت مردم هر گونه كژى و كاستى كه در كار دبيرانت ببينند و تو تغافل كنى بىگمان آن را به پاى تو خواهند نوشت . و دربارهء كشاورزان و صنعتپيشگان فرموده است : وضع خراج ( ماليات ) را به سود و مصلحت خراجدهندگان بهبود گردان زيرا بهبود وضع خراج و خراجگيران به بهبود وضع خراجدهندگان بستگى دارد و بايد نظر و توجه تو به آبادانى آن سرزمين بيش از گرفتن خراج باشد چون اگر جايى آباد بود مىتوان از آن بهرهبردارى كرد اما كسى كه گامى در راه آبادانى بر نداشته و تنها جمعآورى خراج را برنامه كارش گذاشته به طور يقين بداند كه كشور را به ويرانى مىكشاند و بندگان خدا را به هلاكت مىرساند و خودش هم جز مدتى كوتاه بر سر كار نمىماند . چنانچه روزى به علت نرسيدن آب به رودخانهها و جويها و ننشستن باران و شبنم بر كشتزارهاى اين سو و مرغزارهاى آن سويها و يا به سبب تلف شدن محصول بر اثر سيلها و آسيب ديدن آنها بوسيلهء آفات گوناگون از سنگينى خراج نزد تو شكايت آوردند شايسته است كه شكايتشان را بپذيرى و به آنان سخت نگيرى مبادا گمان كنى سنگينى بارى كه از رعيت برداشتهاى بر دوش تو خواهد افتاد چه با اين شيوه آنان را دلگرم ساخته بيش از پيش در آبادانى كشورت و آراستن حكومتت به تو كمك خواهند كرد و در نتيجهء عدالتى كه دربارهء خرد و بزرگشان روا داشتهاى به خودت و دستگاهت خوشبين خواهند شد . آنگاه مىتوانى با اطمينانى كه به تو يافتهاند و به اميدى كه تاروپودش را از داد و دهشت بافتهاند نيرويى از آنان بسيج نمايى كه از عهدهء هر دشمن سهمگين و پيش آمد ناگوار و سنگين برآيى . آرى تا دمى كه اصلاحات و آبادانى ادامه دارد رعيت هم از ته دل و با نيتى پاك فرمانت را مىگزارد و در برابر هر چيزى كه به او تحميل كنى تاب مىآورد ولى آنچه مسلم است خرابى كشور پديدهء دست و دلتنگى و احتياج مردم آن است . و دربارهء بازرگانان و صاحبان كارگاهها فرمود : ديگر آنكه سوداگران و پيشهوران ستونهاى اقتصاد بشمار مىآيند ( هميشه درخواستهايشان را بپذير و به متصدى امر سفارش كن كه از هر گونه كمكى به آنها دريغ نورزد و از رفتار و كردارشان خرده نگيرد ) برخى از ايشان در شهرها مقيمند و گروهى سرمايهء خود را به صورت كالايى در آورده از اينجا به آنجا مىبرند ( و دستهاى هم هنرشان ساختن و پرداختن ظروف و ابزارهاى خانه است ) و همهء آنان مايهء سود و اساس رونق