پستى و انحطاط نهاده‌ايد و آن كس را كه بايد قبض و بسط امور جامعه را در دست گيرد از زعامت و منصبش دور كرده‌ايد و آنچه را كه به گوارايى خورده بوديد باز - گردانده‌ايد چه باك اگر شما و هر آن كس كه در زمين مىزيد همگى كافر گردند كه خداوند بىنياز و مستوره است . آگاه باشيد كه من آنچه گفتم با توجه و آگاهى كامل به رسواييها و سست عنصريهايى است كه شما را فرو گرفته و نيرنگها و فريب‌كاريهايى است كه دلهاتان احساس مىكنند اما اينها كه گفتم جوش درون و رازهايى بود كه در سينه داشتم زهرى از دردهاى دل آزرده بود كه بيرون ريختم و براهينى بود كه ارائه كردم . آيا در پيش چشم خداوند دست به چنين اعمال آلوديد ؟ اما به زودى ستمكاران در خواهند يافت كه به كجا زير و زبر شده‌اند . به نظر مىرسد كه اين سخنرانى و گفتگويش با انصار در مسجد ، اوضاع نگران - كننده‌اى را باعث گرديد و بر بسيارى مسلمانان ، نشانه‌هاى پشيمانى آشكار گرديد و ميان خود از مظلوميت او و از برخورد زبونانهء خويش و حق على ( ع ) در خلافت ، به سخن پرداختند . به دنبال چنين جو آشفته‌اى ، أبو بكر به بالاى منبر رفت و بنا به آنچه در روايت شرح نهج البلاغه آمده چنين به سخن آغاز كرد : اى مردم شما را چه شده كه اين چنين به اين سخنان گوش فرا داده‌ايد اگر از اينهايى كه به دورهء رسول خدا نسبت داده شده كسى چيزى شنيده بگويد و اگر گواهى مىدهد به سخن در آيد اينها مانند ادعاهاى روباهى است كه دمش را شاهد مىآورد و خود آتش بيار هر معركه است و همانى است كه مىگويد : آنها پس از آنكه درخت تنومندى شده بود از ريشه‌اش بركندند و در اين راه از فرومايگان يارى گرفتند و از زنانى هرزه و هر جايى بهره گرفتند . بدانيد كه اگر خواسته باشم چيزى بگويم مىگويم و اگر بگويم صاف و پوست‌كنده مىگويم . آنگاه رو به انصار كرده و گفت : اى گروه انصار ، گفتار احمقانتان را به اطلاعم رساندند شما در پايبندي به پيمان و عهد رسول خدا از همه محق‌تر هستيد . او [ پيامبر ( ص ) ] به شما پناه آورد و شما پناهش داديد و ياريش كرديد ولى من با كسى از شما كه استحقاق ندارد ، روى موافق نشان نمىدهم . در شرح نهج البلاغهء ابن ابى الحديد آمده كه اين سخن را بر نقيب « ابو يحيى جعفر بن يحيى بن ابى زيد البصرى » خواندم و گفتم منظور ( أبو بكر ) كيست ؟ و او در اين سخنانش اشاره به چه كسى دارد ؟ گفت او آشكارا سخن گفته است گفتم اگر آشكارا