- [ آنگاه كه چشم فرو بستى مردانى بر ما حمله‌ور شدند و خوارى و زبونى گريبانمان گرفت و اينك ناموسمان در خطر قرار گرفته است ] . مردان و زنان حاضر آنچنان گريه كردند كه هرگز ديده نشده است . آنگاه خطاب به انصار فرمود : اى گروه جوانمردان و اى بازوان تواناى ملت و اى عهده‌داران حصانت اسلام اين ناديده حق من از سوى شما چه معنى دارد ؟ و اين تغافل در دادخواهى از من چرا ؟ مگر پدرم رسول خدا نمىفرمود : « حق هر كس را در رعايت از فرزندانش ملحوظ داريد » ؟ با چه شتابى و چه زود چنين گشتيد و با چه عجله‌اى از من دست كشيديد ! اينك محمد مرده است فاجعه‌اى سخت سهمگين بود كه بر همه جا غبار غم پاشيد فقدانى كه هرگز پر نمىشود و شكافى كه هرگز جبران نخواهد گشت با غيبت او پهنهء گيتى به سياهى نشست و در مصيبت او اختران آسمان نقاب كسوف بر چهره كشيدند اميدها در نااميدى نابود گرديد و كوهها از هم فرو ريختند حريمها از ميان رفت و حرمتها تباه شد كه مرگ او همان بلاى بزرگ و آن مصيبت عظمى بود كه بر ما فرود آمد كه هيچ فاجعه‌اى به پايهء آن نرسيد ليكن پيش از اين قرآن كتاب خدا جل شأنه آن را بصراحت ياد كرده و پيش‌بينى كرده بود و گفته بود : « و محمد جز پيامبرى نيست كه پيش از وى پيامبران آمده و در گذشته‌اند پس اگر بميرد يا كشته شود بازپس مىگرديد ؟ و هر كس كه بازپس گرايد هرگز خداى را زيانى نرساند و ليكن سپاسداران را خداوند پاداش و جزا خواهد داد » . اى پسران برومند فيله [ نام افتخارآميز مادر بزرگ در طايفهء نيرومند اوس و خزرج ] آيا دلتان رضا مىدهد كه مرا در مورد ارثيهء پدرم بكوبند و خرد كنند ؟ در حالى كه شما چشم در چشم من داريد و صداى مرا مىشنويد گرد هم جمع مىشويد و براى يارى من شما را عده و عدد فراوان است ساز و برگتان هست سلاح و سپر داريد شما همان برگزيدگان منتخب و منتخبان برگزيده‌ايد كه با قبايل عرب كارزار كرديد رنجها و زحمتها بر خود نهاديد تا آنكه به وجود شما آسياى اسلام بگردش آمد و شير در پستان روزگار آماده گرديد نعره شرك در گلو خفه شد و فوران گناه بيارميد آتش كفر بيفسرد و دعوت به هرج و مرج و بىنظمى متوقف ماند و دين نظام و انتظام پذيرفت اكنون چه شده كه پس از آن احوال باز به سرگردانى دچار آمده‌ايد و پس از آن هويدايى به پنهانكارى پرداختيد و بعد از آن همه كوشش و تلاش به عقب بازپس گراييده و بالاخره پس از ايمان و عقيدت مشرك و بىدين گرديده‌ايد ؟ آگاه باشيد مىبينمتان كه به وقفه سر به راه