محمدرضا جبارى

456

سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي )

نوح » . متأسفانه ، اثر طوسى و ديگر آثار ، همان‌گونه كه گفته شد ، تفصيلات كمى درباره زندگى نخستين سفير ارائه مىدهند ! 9018712 خ 0 128 خ سكوت منابع درباره جزئيات مربوط به « عثمان بن سعيد عمرى » حتى شامل تاريخ ولادت و وفات وى نيز مىشود ! از اين‌رو درباره تاريخ وفات وى ، تنها مىتوان حدس‌هايى زد . برخى خواسته‌اند از طريق « احمد بن هلال كرخى » - كه به تصريح نجاشى در سال 267 ق درگذشت - تاريخ احتمالى رحلت سفير اول را تعيين كنند ؛ با اين بيان كه : بنا به نقل شيخ طوسى ، وى از جمله معارضان با سفارت سفير دوم ، « محمد بن عثمان » بوده است . از اين‌رو سفارت سفير دوم مىبايست قبل از سال 267 ق شروع شده باشد ؛ و اگر مدتى را نيز براى تحقق معارضه مورد اشاره لحاظ كنيم ، مىبايست در حدود سال 265 ق ، سفير اول در گذشته و سفير دوم به جاى وى نشسته باشد . 0118712 خ 0 129 خ گرچه اين سخن ، كلامى به جا و نيكو است ، ولى با توجه به قرينه‌اى ديگر در مىيابيم كه دوران سفارت سفير اول ، محدود به يك تا دو سال اول عصر غيبت صغرا بوده است ! آن قرينه اين است كه : « احمد بن محمد دينورى » يك يا دو سال پس از شهادت امام عسكرى عليه السّلام از سوى شيعيان « دينور » مأمور به تحقيق پيرامون جانشين امام عسكرى عليه السّلام و تحويل اموال و وجوه شرعى به او مىشود . وى پس از آمدن به بغداد و برخورد با برخى از مدعيان دروغين نيابت ، موفق به ملاقات با « ابو جعفر عمرى » مىشود كه به تصريح دينورى ، وى نيز مدّعى نيابت بوده است . 1118712 خ 0 130 خ با توجه به اين‌كه ، « ابو جعفر » ، كنيه سفير دوم ، « محمد بن عثمان بن سعيد » ، بوده است و در نقل مزبور ، آمدن « دينورى » به نزد وى ، تحديد به يك يا دو سال پس از شهادت امام عسكرى عليه السّلام شده است ؛ مىتوان چنين نتيجه گرفت كه « عثمان بن سعيد » تنها در يك تا دو سال ابتداى عصر غيبت صغرا ، عهده‌دار مقام نيابت بوده و در حقيقت ، راه را براى آمادگى شيعه به مراجعه نزد باب‌ها و نوّاب ، به جاى مراجعه به امام عليه السّلام ، باز كرده است ! به هر حال ، اگر مراد از « ابو جعفر » در اين نقل ، سفير دوم باشد ، نتيجه مذكور به دست مىآيد ؛ مگر آن‌كه ، مراد از اين كنيه را سفير اول بدانيم ، و يا در كلام « دينورى » و اين نقل ، احتمال خلط و اشتباه را منتفى ندانيم ! تا آن‌جا كه منابع گزارش كرده‌اند ، از جمله فعاليت‌هاى وى ، سعى در اخفاى حضرت مهدى ( عجل الله تعالى فرجه ) و حتى ممانعت از انتشار نام شريف آن حضرت بود ! وى شيعيان را از پرسش درباره نام امام منع مىكرد ! شايد سكوت امام عسكرى عليه السّلام درباره