محمدرضا جبارى
455
سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي )
اين مركزيت را از دست داد و بنا به مصالحى ، بغداد به عنوان « دار النيابة » برگزيده شد و « عثمان بن سعيد » و دستيارانش ، در بغداد به فعاليت مشغول شدند . اين انتقال ، در ملاقاتى كه هيأت اعزامى از سوى قمىها به سامرّا با امام عصر عليه السّلام داشتند ، به اطلاع آنان و سپس ساير شيعيان رسانده شد . 4018712 خ 0 123 خ « عثمان بن سعيد » ، در دوره نيابتش اقدامات مهمّى در جهت اثبات وجود و امامت حضرت مهدى عليه السّلام و نيابت خودش انجام داد . او برجستگان اماميه از اعضاى سازمان وكالت را قانع كرد كه امام دوازدهم عليه السّلام براى محفوظ ماندن از دست دشمنان در پس پرده غيبت به سر مىبرد . 5018712 خ 0 124 خ به نظر مىرسد كه موقعيت ممتاز او و رهبرى سازمان در عصر عسكريين عليهما السّلام وكلا را به قبول دعوى وى و پيروى از دستوراتش واداشته باشد . به گفته طبرسى ، شيعيان بر اثر مشاهده معجزات و خوارق عادات از سوى نوّاب اربعه ، به نيابتشان معتقد شده و قولشان را مىپذيرفتند ! 6018712 خ 0 125 خ در دوران نيابت « عثمان بن سعيد » ، توقيعات ناحيه مقدّسه همواره از طريق وى خارج و به شيعيان ابلاغ مىشد . 7018712 خ 0 126 خ متأسفانه ، منابع روايى و تاريخى ، گزارشات تفصيلى و دقيقى درباره فعاليتهاى سفير و نايب اول ناحيهى مقدّسه به دست ندادهاند ! اين امر مىتواند ناشى از وضعيت خفقان آميز اوايل عصر غيبت صغرا بوده باشد ، كه اقتضا مىكرد فعاليتهاى سفير در نهايت سرّيّت و كتمان و تقيّه و پنهان كارى صورت گيرد . ازاينرو است كه علماى اماميه ، همچون : كلينى ، عبد الله بن جعفر حميرى ، سعد اشعرى ، و حسن بن موسى نوبختى به ندرت به ذكر اسامى وكلا پرداخته و يا از فعاليتها و روابطشان با يكديگر سخن گفتهاند ! در عين حال ، آنان به بخشى از فعاليتهاى ايشان كه توجه حاكميت را جلب نمىكرد ، اشاره كردهاند . در سالهاى پس از رحلت امام عسكرى عليه السّلام ، حكومت عباسى شديدا در پى كشف خبر و اثرى از وجود فرزند امام عسكرى عليه السّلام بود و در اين راه حتى از حبس و كنترل يكى از كنيزان آن حضرت كه مظنون به حمل داشتن بود ، دريغ نورزيد ! 8018712 خ 0 127 خ اماميه بيشتر اطلاعات خود را درباره فعاليتهاى چهار سفير ، از كتاب غيبت شيخ طوسى نقل مىكنند . شيخ طوسى نيز عمدتا به دو اثر قديمى ، كه از بين رفته ، تكيه دارد . آن دو اثر عبارتند از : كتاب « فى اخبار ابى عمرو و ابى جعفر عمرى » ، تأليف « ابن برينه كاتب » ، پسر نوه دخترى سفير دوم ، و كتاب « اخبار الوكلا الاربعة » ، تأليف « احمد بن