محمدرضا جبارى

72

سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي )

بزرگواران جز بر حسب ضرورت يا به اجبار از اين شهر به منطقه‌اى ديگر نقل مكان نمىكردند ، لذا بايستى ريشه‌هاى تشكيل سازمان وكالت را نيز در آنجا جستجو كرد . در عصر امام صادق عليه السّلام ، مهم‌ترين مركز سازمان وكالت مدينه بود و منابع اوليه به وجود وكلاى امام صادق عليه السّلام در اين شهر تصريح نموده‌اند . از مهم‌ترين وكلاى امام صادق عليه السّلام و سپس امام كاظم عليه السّلام در كوفه و مدينه كه به تصريح برخى منابع 5294712 خ 0 1 خ ، باب آن دو بزرگوار نيز بوده ، « مفضل بن عمر جعفى » است . او علاوه بر انجام امور اصلى وكالت ، گاهى براى انجام امور شخصى آن دو بزرگوار و همين‌طور ، رفع اختلافات و مشكلات شيعيان مأموريت مىيافته است . 6294712 خ 0 2 خ درباره وى تصريح شده كه هيچ مالى براى امام كاظم عليه السّلام توسط وكلا به مدينه نمىآمد مگر آن‌كه ابتدا به در خانه مفضّل برده مىشد . 7294712 خ 0 3 خ « معلّى بن خنيس » نيز يكى از وكلاى امام صادق عليه السّلام در مدينه بود كه نقش رابط بين حضرت و شيعيان در مدينه و اطراف را ايفا مىكرد به‌علاوه ، در امور شخصى حضرت نيز به خدمت‌گزارى مشغول بود . 8294712 خ 0 4 خ « نصر بن قاموس لخمى » نيز به تصريح شيخ طوسى ، مدت بيست سال وكيل امام صادق عليه السّلام بود بدون آن‌كه وكالتش بر ديگران معلوم باشد ! 9294712 خ 0 5 خ گرچه شيخ طوسى به منطقه فعاليت وى اشاره نكرده است ، ولى با توجه به اين‌كه سازمان وكالت در اين عصر از توسعه زيادى برخوردار نبوده ، لذا احتمال اين‌كه وى در مدينه به وكالت مشغول بوده است تقويت مىشود . نظير همين سخن درباره حمران بن اعين نيز قابل ذكر است كه شيخ طوسى با وجود تصريح به وكالت وى ، منطقه وكالتش را مشخص نكرده است . 0394712 خ 0 6 خ « عبد الرحمن بن حجاج » نيز از وكلاى سرشناس امام صادق عليه السّلام و ائمه بعدى ، تا امام جواد عليه السّلام بوده است . گرچه وى بعدها در عراق به وكالت مشغول شد ، ولى شواهدى دالّ بر اقامت وى در عصر امام صادق عليه السّلام در مدينه در دست است ؛ از جمله اين شواهد ، سخن امام صادق عليه السّلام خطاب به او است كه مكرّرا مىفرمود : « يا عبد الرحمن كلّم اهل المدينه فانّى احبّ أن يرى فى رجال الشيعه مثلك » . 1394712 خ 0 7 خ « هشام بن ابراهيم عباسى » نيز بنابر نقل شيخ صدوق ، به هنگام اقامت امام رضا عليه السّلام در مدينه و قبل از انتقال آن حضرت به مرو ، از وكلاى سرشناس حضرت در مدينه بوده و اموال ارسالى به مدينه به دست او مىرسيده و به رتق و فتق امور امام عليه السّلام مشغول بوده