فصل اول زمينه‌ها و عوامل تشكيل و گسترش سازمان وكالت توسط امامان شيعه عليهم السّلام از جمله موضوعاتى كه تقدم منطقى بر ديگر مباحث اين پژوهش دارد ، بحث از زمينه‌ها و عوامل موجود در عصر امامان عليهم السّلام براى تشكيل و گسترش فعاليت تشكيلاتى مخفى موسوم ( در اين پژوهش ) به « سازمان وكالت » است . اين مقوله ، زمانى بهتر تبيين مىشود كه مجموعه شرايط حاكم بر عصر دوم امامت ( از عصر امام صادق عليه السّلام تا پايان عصر غيبت صغرا ) را مورد توجه قرار دهيم . اين شرايط به شكلى كه در پى مىآيد قابل تبيين هستند . 1 . 1 . دورى مسافت بين مناطق شيعه‌نشين و مراكز استقرار امامان شيعه عليهم السّلام تاريخ شروع به فعاليت سازمان وكالت ، مربوط به عصر امام صادق عليه السّلام و بسط و گسترش فعاليت آن مربوط به عصر امام كاظم عليه السّلام است . از اين رو با لحاظ كردن شرايط عمومى شيعيان در عصر امام صادق عليه السّلام و گستردگى نسبى مناطق شيعه‌نشين ، مىتوانيم ضرورت تأسيس چنين تشكيلاتى را به خوبى درك نماييم . البته امام صادق عليه السّلام وارث شرايط حاكم بر عصر پدر و جدّ بزرگوارش بود و شيعه به دليل خفقان حاكم ، نتوانسته بود از رشد و گسترش لازم بهره‌مند شود و تعداد شيعيان نسبتا كم بود . البته مراد ، كمى تعداد شيعيان اعتقادى و معتقدان پاىبند به دستورات ائمه عليهم السّلام است ، نه شيعيان سياسى يا شيعه به معنى دوست‌دار اهل بيت عليهم السّلام . 8344712 خ 0 1 خ قراينى از گسترش نسبى شيعه در عصر امام صادق عليه السّلام و تعدد مناطق شيعه‌نشين در عالم اسلامى آن روزگار حكايت دارد . براى نمونه ، مىتوان از جملهء زيد بن على بن الحسين عليه السّلام به امام صادق عليه السّلام مبنى بر تصرف آن حضرت در اموال شرق و غرب ، هم گسترده‌تر شدن محدوده حضور شيعيان ، و هم وجود ارتباط بين آن حضرت و شيعيان در نقاط دوردست عالم اسلامى را