محمدرضا جبارى

38

سازمان وكالت و نقش آن در عصر ائمة ( ع ) ( فارسي )

بابيّت ، باب ، أبواب « باب » در لغت به معنى « مدخل البيت » و محل عبور به داخل خانه يا يك مكان است و به مناسبت ، بر آنچه كه به وسيله آن ، اين مدخل بسته مىشود نيز اطلاق شده است . جمع آن « ابواب » است . 2734712 خ 0 39 خ واژه باب و ابواب نيز از واژه‌هايى است كه درباره گروهى از وكلاى خاص ائمه عليهم السّلام به كار رفته است . اين واژه در عصر غيبت صغرا بر نوّاب اربعه و برخى ديگر از وكلايى كه مرتبه‌اى و الا داشتند و واسطه صدور توقيعات بودند اطلاق مىشده است . در اين‌جا به نمونه‌هايى از كاربرد اين واژه توجه مىكنيم : در اوايل عصر غيبت ، تعبير باب در مورد نايب خاص حضرت حجّت ( عج ) توسط ابو العباس احمد دينورى خطاب به مردم دينور به كار برده شده است . 3734712 خ 0 40 خ طبرسى نيز - چنان‌كه گذشت - درباره نواب اربعه ، تعبير « الأبواب المرضيّون و السفراء الممدوحون فى حال الغيبة » را به كار برده است . 4734712 خ 0 41 خ وى در اعلام الورى ، تعبير « ابواب » را علاوه بر نوّاب اربعه ، نسبت به برخى ديگر از وكلاى سرشناس عصر غيبت صغرا نيز به كار برده است : « . . . امّا الغيبة الصغرى منهما فهى التى كانت فيها سفراءه عليه السّلام موجودين و ابوابه معروفين ، لا تختلف الامامية القائلون بامامة الحسن بن على عليه السّلام فيهم ، فمنهم ابو هاشم داوود بن القاسم الجعفرى و محمد بن على بن بلال و ابو عمرو عثمان بن سعيد السمّان و ابنه محمد بن عثمان و . . . » . 5734712 خ 0 42 خ شيخ طوسى نيز درباره محمد بن جعفر اسدى ، تعبير « أحد الأبواب » را به كار برده است . 6734712 خ 0 43 خ واژه « باب » را برخى از دانشمندان شيعى و غير شيعى ، و برخى فرق وابسته به شيعه هم‌چون نصيريّه ، بر گروهى از وكلاى خاص و برجسته ائمه عليهم السّلام در عصر پيش از غيبت صغرى نيز اطلاق كرده‌اند ؛ كسانى هم‌چون جابر بن يزيد جعفى ، محمد بن سنان ، مفضل بن عمر و غير آنان ، باب امامان باقر عليه السّلام ، صادق عليه السّلام ، كاظم عليه السّلام و . . . معرفى شده‌اند . 7734712 خ 0 44 خ بر اين گروه از اصحاب و وكلاى ائمه عليهم السّلام از اين جهت « باب » يا « أبواب » اطلاق مىشده است كه آنان هم‌چون مدخلى براى ورود ديگران به ساحت علوم اهل بيت عليهم السّلام و همين‌طور هم‌چون سدّ و مانعى براى دسترسى دشمنان به ائمه عليهم السّلام بودند . از اين رو