رجال نجاشى گرچه در اصل در زمره كتب فهرست بشمار مىرود ( همان‌گونه كه از نامش پيداست ) ولى چنان‌كه معمول كتب فهرست است ، ضمن بيان فهرست تصانيف دانشمندان ، مشخصات ديگرى از آنان را نيز در اختيار مىگذارد . نجاشى در اين كتاب بنا را بر اختصار نهاده و به معرفى تفصيلى راويان و مصنفان نپرداخته است . وى به هنگام معرفى كسانى كه منصب وكالت نيز داشته‌اند علاوه بر تصريح به وكالت آنان ، اسامى امامانى را كه وكيل از جانب آنان وكالت داشته نيز نقل ، و گاه به اطلاعات ديگرى هم‌چون منطقه وكالت و جايگاه وى در سازمان وكالت ، و كيفيت ارتباط وكيل با ساير وكلا نيز اشاره نموده است . 3434712 خ 0 11 خ شايد بناى نجاشى بر اختصار در اين كتاب ، و يا عوامل ديگر ( همچون قصد فهرست‌نگارى و نه تراجم‌نگارى ) موجب آن شده كه وى در معرفى برخى از وكلاى سرشناس و مهم ائمه عليهم السّلام به جملات بسيار كوتاهى اكتفا كند ، با وجود آن‌كه جايگاه آن وكيل اقتضاى تفصيل بيشتر داشته است ؛ براى نمونه ، نجاشى ضمن معرفى « فارس بن حاتم قزوينى » تنها به اقامت وى در سامرّا اشاره كرده و سپس چند كتاب را به وى نسبت داده است ؛ در حالى كه وى وكيل سرشناس امام هادى عليه السّلام در مناطق جبال و سپس سامرّا بوده و راه خيانت در پيش گرفت و به سبب افكار انحرافى و اختلاس اموال امامت ، مطرود و ملعون گشت ، و خلاصه ، نكات بسيارى درباره وى قابل طرح است . همين رويّه در مورد على بن بلال بغدادى و برخى ديگر نيز اعمال شده است . 5434712 خ 0 12 خ در مجموع ، رجال نجاشى يكى از منابع كهن و اصلى رجال شيعى است و در زمينه اطلاعات مربوط به وكلا و سازمان وكالت داراى جايگاهى ارزشمند است و از منابع اصلى و دست اوّل اين مبحث به‌شمار مىآيد . رجال و فهرست شيخ طوسى شيخ طوسى ( 385 - 460 ه ق ) دانشمند بزرگ شيعى در قرن 4 و 5 ، و از شاخص‌ترين انديشمندان اين مكتب است كه در كنار تربيت شاگردان و تأسيس و حفظ حوزه مهم نجف اشرف ، تأليفات گران‌سنگى نيز از خود به‌جاى نهاده است . در ميان تأليفات پر ارج وى ، دو كتاب رجال و فهرست از اهميت والايى برخوردار بوده و جزو منابع اصلى و كهن