الفتال النيسابوري ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
783
روضة الواعظين و بصيرة المتعظين ( فارسي )
فراخ و پيمودن آن آسان است و براى دوزخيان تنگ و پيمودنش دشوار است و برخى هم گفتهاند : صراط عبارت از ادله و براهينى است كه بهشتيان را از دوزخيان مشخص مىسازد و موجب شناخت آن دو مىشود . « 1 » ( 1 ) امام باقر ( ع ) در خبرى طولانى فرموده است : سپس صراط نهاده مىشود كه تيزتر از لبهء شمشير است و بر آن سه پل قرار دارد ، پل نخستين مربوط به امانت و رحم است و پل دوم مربوط به نماز است و پل سوم مربوط به عدل پروردگار جهانيان است كه خدايى جز او نيست . بر همه تكليف مىشود كه از آن بگذرند ، نخست امانت و رحم آنان را باز مىدارد . اگر از آن رهايى يابند ، نماز بازشان مىدارد و چون از آن باز رهند ، به محضر عدل خدا مىرسند و اين است معنى گفتار خداوند كه در آيهء 14 سورهء هشتاد و نهم ( و الفجر ) فرموده است : « همانا پروردگارت در كمينگاه ستمكاران است » . مردم بر صراط گاه قدمى برمىدارند ، گاه مىلغزند و گاه آويخته مىمانند و فرشتگان اطراف ايشان بانگ برمىدارند كه اى خداى بردبار ! بيامرز و گذشت فرماى و به رحمت خويش عنايت فرماى و ايشان را سلامت بدار و مردم بر آن چون پروانهاند و چون كسى به رحمت خداوند از آن نجات پيدا كند ، به صراط مىنگرد و مىگويد : سپاس خداوندى را كه مرا از تو نجات داد ، آن هم پس از نااميدى و به فضل خويش ، همانا كه پروردگار ما بسيار آمرزندهء سپاسگزار است . « 2 » ( 2 ) امام صادق ( ع ) فرموده است : مردم از پل صراط گوناگون مىگذرند . پل صراط باريكتر از موى و برندهتر از لبهء شمشير است . گروهى از آن همچون برق مىگذرند ، گروهى همچون تاخت اسب و گروهى ديگر ، چون حركت راهوار اسب و گروهى چون پيادگان مىگذرند . گروهى هم آويخته و در حالى كه آتش برخى از اندام ايشان را گرفته و برخى را رها كرده است ، مىگذرند . « 3 » ( 3 ) فصل ( 4 ) خداوند متعال در آيهء 7 سورهء هفتم ( اعراف ) فرموده است : « و سنجيدن در آن
--> ( 1 ) . براى اطلاع بيشتر به تفاسير آيات مذكور از جمله به تفسير مجمع البيان طبرسى ، ج 9 و 10 ، ص 495 ، چاپ بيروت ، 1379 ق ، مراجعه فرماييد . م . ( 2 ) . به نقل از تفسير على بن ابراهيم ، در بحار الانوار ، ج 7 ، ص 65 ، چاپ جديد ، آمده است . م . ( 3 ) . به نقل از امالى صدوق ، ص 107 ، در بحار الانوار ، ج 8 ، ص 64 ، آمده است . م .