روز سنجش حق است و هر كس ترازويش سنگين باشد . . . » ( 1 ) و در آيهء 13 سورهء هفدهم ( بنى اسرائيل ) فرموده است : « كارنامهء هر انسان را بر گردنش مىنهيم و روز قيامت براى او نامهء عملى بيرون مىآوريم . . . » ( 2 ) و در بخشى از آيهء 48 سورهء هيجدهم ( كهف ) فرموده است : « و آنان در صفى به پروردگار تو عرضه مىشوند » . ( 3 ) و در آيهء 47 سورهء بيست و يكم ( انبياء ) فرموده است : « و قرار مىدهيم ترازوهاى عدل براى روز قيامت و به هيچ كس هيچ ستمى نخواهد شد . . . » . ( 4 ) در مورد ميزان برخى گفته‌اند : عبارت از عدل و برابرى و قسمت صحيح است ، همان گونه كه مىگويند گفتار فلان كس موزون است و كردارهايش موزون و سنجيده است ، و اين معنى پسنديده‌يى است كه لايق به فصاحت كلام است و برخى گفته‌اند : منظور از ميزان ، ترازويى دو كفه است و هر چند سنجش كارهاى بندگان را با ترازو نمىتوان سنجيد ولى سنجش نامه‌هاى عمل كه كردارها در آن ثبت مىشود صحيح است و گفته شده است : نور در كفه‌يى و ظلمت در كفهء ديگر نهاده مىشود ، و براى ما در اين گونه اخبار از آن مصلحت در تكليف است . « 1 » ( 5 ) فصل ( 6 ) خداوند متعال در آيهء ششم سورهء هفتم ( اعراف ) فرموده است : « البته كه ما كسانى را كه پيامبران براى ايشان فرستاده شده‌اند ( امتها ) ، سؤال مىكنيم و هم از پيامبران خواهيم پرسيد . » ( 7 ) و در آيهء 24 سورهء بيست و چهارم ( نور ) فرموده است : « روزى كه گواهى دهد بر آنان زبانها و دستها و پاهايشان به آنچه عمل كردند » . ( 8 ) و در آيهء 65 سورهء سى و ششم ( يس ) فرموده است : « امروز بر دهان آنان مهر خاموشى مىزنيم و دستهاى آنان با ما سخن مىگويند و پاهايشان گواهى مىدهند به آنچه به دست آورده‌اند » . ( 9 ) موضوع پرسش و سنجش در موقف محشر ، هر چند كه خداوند داناى به احوال بندگان است و داناى به نفس خويش ، مانعى ندارد كه براى آن غرض خاصى

--> ( 1 ) . اين گفتار عينا در الاقتصاد الهادى الى طريق الرشاد ، شيخ طوسى ، ص 137 ، آمده است . م .