الفتال النيسابوري ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )

613

روضة الواعظين و بصيرة المتعظين ( فارسي )

( 1 ) پيامبر ( ص ) فرموده‌اند : شخص سخاوتمند به خدا و بهشت و مردم نزديك و از دوزخ دور است و بخيل از خدا و بهشت و مردم دور و به دوزخ نزديك است . « 1 » ( 2 ) همان حضرت فرموده‌اند : بخشش ، درختى است در بهشت كه شاخه‌هاى آن در دنياست . هر كس به شاخه‌يى از شاخه‌هاى آن چنگ زند ، همان شاخه او را به بهشت مىكشاند و بخل هم درختى است در دوزخ كه شاخه‌هاى آن در دنياست ، هر كس به شاخه‌يى از آن بياويزد ، همان شاخه او را به دوزخ مىبرد . « 2 » ( 3 ) امام سجاد ( ع ) فرموده است ، سروران اين جهان سخاوتمندان ، و سروران آن جهان ، پرهيزگارانند . ( 4 ) پيامبر ( ص ) فرموده‌اند : اى على ! بخشنده باش كه خداوند هر بخشنده را دوست دارد و هر كس براى حاجتى پيش تو مىآيد آن را برآور كه بر فرض او شايسته نباشد ، تو شايسته برآوردن حاجت اويى . « 3 » ( 5 ) شاعر چنين سروده است ، « اى نگاه دارندهء مال ! چه اندازه بخل مىورزى و از خداوند طمع آن را دارى كه جاودانه با مال خود باشى ، آيا هيچ مرده‌يى با خود مالى برده است ؟ آيا نمىبينى كه آن را براى ديگرى جمع مىكند . » ( 6 ) ديگرى گفته است « بخل آدمى ، عيب او را ميان مردم آشكار مىكند و سخاى او همهء عيبهايش را از مردم مىپوشاند . بر خود جامهء بخشش بپوش كه من مىبينم سخاوت ، پوشش همهء عيبهاست . » ( 7 ) ديگرى گفته است : « مىبينم كه آرزو مىكنى تو را ستايش كنند و خداوند اين را به شخص بخيل روزى نمىفرمايد . چگونه ممكن است شخص شكمباره كه بسيار منت مىنهد و اندك مىبخشد ، سرورى كند ؟ » . ( 8 ) و سروده شده است « هنگامى كه دنيا به تو روى آورده است ، هرگز بخل مورز كه در آن حال ، بخشش و زياده روى در آن ، چيزى از آن نمىكاهد و اگر دنيا پشت كند ، در آن صورت شايسته‌تر است كه آن را ببخشى ، زيرا دنيا پايدار نيست و شكر و سپاس بخشش ، باز مىماند . » .

--> ( 1 ) . در سنن ترمذى ، ص 140 ، ج 8 ، و احياء علوم الدين غزالى ، ص 1778 ، آمده است . م . ( 2 ) . در احياء علوم الدين ، ص 1776 ، آمده است . م . ( 3 ) . در مشكاة الانوار طبرسى ، ص 232 هم آمده است . م .