الفتال النيسابوري ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
58
روضة الواعظين و بصيرة المتعظين ( فارسي )
آفريدند آدمى را سست . » ( 1 ) و اين دليل بر آن است كه خداوند آنچه را از باب طاعت و فرمانبردارى است اراده مىكند و مىخواهد ، و آنچه را از باب معصيت است اراده نمىكند . ( 2 ) خداوند متعال در سورهء انعام مىفرمايد : « كسانى كه شرك آوردهاند ، زود باشد كه بگويند : اگر خواسته بود خدا شرك نمىآورديم ، نه ما و نه پدران ما ، و نه حرام مىكرديم هيچ چيز را . همچنين تكذيب كردند كسانى كه پيش از ايشان بودند تا چشيدند عقوبت ما را . بگو آيا نزد شما علمى هست كه بيرون آوريد آن را براى ما ؟ پيروى نمىكنيد مگر گمان را و نيستيد شما مگر گزاف گويان . » ( 3 ) در سورهء نحل مىفرمايد : « و كسانى كه شرك آوردند گفتند : اگر خدا مى - خواست چيزى جز او را نمىپرستيديم ، نه ما و نه پدرانمان ، و هيچ چيز را بدون حكم او حرام نمىكرديم . كسانى كه پيش از ايشان بودند همچنين كردند و آيا بر عهدهء رسولان چيزى بجز رسانيدن آشكار است ؟ » ( 4 ) در سورهء بنى اسرائيل پس از آنكه چند گناه و كار ناپسنديده را نام مىبرد چنين مىفرمايد : « همهء آن باشد لغزش آن نزد پروردگار تو ناپسنديده . » ( 5 ) در سورهء زمر مىفرمايد : « براى بندگانش كفر را نمىپسندد . » و اين گفتار خداوند كه مىفرمايد : « و نيافريدهايم جن و انس را مگر براى اينكه بپرستند ما را . » « 1 » و چون اين موضوع ثابت شد ، پس هر چه كه خداوند انجام مىدهد و آلام و تكاليف و آفرينش جانوران موذى و حشرات و درندگان ، همهاش پسنديده است و ثابت شد كه خداوند كار ناستوده انجام نمىدهد ، هر چند به ظاهر و به تفصيل ، ما پسنديدگى و حسن آن را درك نكنيم . ضمنا كلام خداوند متعال ( قرآن مجيد ) نيز حادث است . زيرا اگر قديم باشد ، لازم است كه با وجود خداوند وجود قديم ديگرى همراه باشد و اگر قديم باشد ، براى آن نسخ و زوال جايز نيست و خداوند متعال در سورهء بقره مىفرمايد : « هيچ آيتى را نسخ و رها نمىكنيم مگر آنكه بهتر از آن يا مانندش را مىآوريم . » و فرموده است : « و اگر در آنچه بر بندهء خود فرو فرستاديم در شك هستيد ، سورهيى مثل آن بياوريد . » كه نشان دهندهء آن است كه نمىتوانند مثل آن را بياورند . ( 6 ) در سورهء نساء هم مىفرمايد : « فرمان خداوند انجام شده است . » و فرمان و امر از جملهء كلام و سخن است ، و خداوند متعال در سورهء انعام مىفرمايد : « بگو خداوند
--> ( 1 ) . آيهء 57 سورهء پنجاه و يكم .