الفتال النيسابوري ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
55
روضة الواعظين و بصيرة المتعظين ( فارسي )
عمران مىفرمايد : « و هر كس كافر شود ، همانا كه خداى از همهء جهانيان بىنياز است . » ( 1 ) و اين گفتار خداوند كه مىفرمايد : « همانا خداوند گفتار آنانى را كه مىگفتند خداوند نيازمند و ما بىنيازيم شنيد . به زودى آنچه را گفتند مىنويسيم . » « 1 » ( 2 ) و در سورهء انعام مىفرمايد : « و خداى تو غنى و داراى رحمت است . اگر بخواهد شما را مىبرد و پس از شما هر كه را بخواهد جانشين مىكند ، همان گونه كه شما را از ذريهء قوم ديگرى پديد آورد . » و در سورهء ابراهيم مىفرمايد : « به درستى كه خداوند غنى ستوده است . » و خداوند متعال در سورهء عنكبوت مىفرمايد : « هر آن كس كوشش كند ، براى خود مىكوشد كه خداى از همهء جهانيان غنى است . » و در سورهء لقمان مىفرمايد : « و هر كس كافر شود ، همانا كه خداوند غنى ستوده است . » و در سورهء فاطر مىفرمايد : « اى مردمان ! شما نيازمندان به خداييد و خداوند غنى ستوده است . » و در سورهء تغابن مىفرمايد : « و بىنياز است خدا و خدا بىنياز ستوده است . » و جايز نيست كه تصور شود قدرت خداوند و علم او اكتسابى باشد و همين گونه ، همهء صفات او ، زيرا در آن صورت از دو حال بيرون نيست ، يا قدرت خود را از قدرت حادثى كسب كرده است يا از قدرت قديمى . نمىتوان آن را حادث پنداشت زيرا اگر قدرت حادث باشد از فعل خود او حادث شده است و نبايد خداوند پيش از پديد آمدن آن قدرت حادث ، قادر بوده باشد و از سوى ديگر قدرت پديد نمىآيد مگر آنكه محدث آن يعنى خداوند قادر بوده باشد و هر يك به ديگرى وابسته است و اين باطل است و اگر تصور شود قدرت خود را از قدرت قديمى كسب كرده است باطل است ، زيرا در آن صورت آن قدرت در همهء صفات الهى با آن مشترك است . ( 3 ) و خداوند متعال فرموده است : « و برتر از هر دانشمندى دانايى است . » « 2 » و اگر خداوند علم خود را از طريق اكتساب داشته باشد ، بايد برتر از او عالمى باشد و اين باطل است و خداوند قديم متعال يگانه است كه اگر دو و سه يا بيشتر باشد ، راه ستيز و منازعه ميان آنان موجود است ، و خداوند متعال در سورهء بقره مىفرمايد : « و براى خداوند مانندهايى قرار مدهيد و شما مىدانيد . » و در همان سوره مىفرمايد : « و خداى شما خداى يگانه است ، خدايى نيست جز او بخشندهء مهربان . » و در سورهء آل عمران مىفرمايد : « خداوند كه خدايى جز او نيست زندهء پاينده است . » و در همان سوره
--> ( 1 ) . آيهء 180 سورهء سوم . ( 2 ) . بخشى از آيهء 76 سورهء دوازدهم .