فرموده است : به خدا سوگند براى آنان نماز نگزاردند و روزه نگرفتند ، ولى آنان براى ايشان حلالى را حرام و حرامى را حلال كردند و بدون اينكه بدانند آنان را پرستيدند . » « 1 » ( 1 ) از امام صادق ( ع ) روايت شده كه امير المؤمنين على ( ع ) فرموده است : هر كس دين خود را از دهان مردم فرا گرفته باشد ، همان مردم ( مردان ) آن را زايل مىكنند و هر كس دين خود را از كتاب و سنت فرا گرفته باشد ، كوهها زايل مىشود و ايمان او زايل نمىشود . ( 2 ) و روايت شده است كه ابو شاكر ديصانى « 2 » به حضور امام صادق ( ع ) آمد و به ايشان گفت : شما يكى از ستارگان درخشانى و پدر و نياكانت ماه‌هاى تابان بودند و مادر و جده‌هاى مادريت خردمندان نامور بودند و عنصر تو از گرامىتر عناصر است . چون نام دانشمندان برده شود ، همهء انگشتها به سوى تو اشاره مىكند . اكنون اى درياى ژرف بيكران ! به من بگو كه دليل بر حادث بودن جهان چيست ؟ امام صادق ( ع ) فرمودند : به نزديكترين اشياء به آن استدلال مىشود . ابو شاكر گفت : چگونه ؟ امام صادق ( ع ) تخم - مرغى خواستند و آن را بر كف دست نهادند و فرمودند : اين حصارى سر بسته است كه درون آن پرده‌يى لطيف است و سپس پرنده‌يى به زيبايى طاوس از آن بيرون مىآيد . آيا چيزى داخل آن شده است ؟ ديصانى گفت : نه . امام صادق فرمود : اين دليل بر حدوث عالم است . ديصانى گفت : نيكو و مختصر خبر دادى و گفتى و پسنديده گفتى و به خوبى مىدانى كه ما نمىپذيريم مگر چيزهايى را كه با چشم و گوش و بينى و زبان و دست خود احساس كنيم ، يا آنكه بيان آن در دلها مصور و از طريق روايات به يقين استنباط شود . امام صادق ( ع ) فرمودند : حواس پنجگانه را ذكر كردى و حال آنكه آنها بدون دليل سودى نخواهد داشت ، همچنان كه تاريكى بدون چراغ از ميان نمىرود . « 3 »

--> ( 1 ) . براى اطلاع بيشتر از نمونه‌هاى ديگر اين روايات به تفسير تبيان طوسى و مجمع البيان طبرسى و صفحهء 120 جلد 2 تفسير برهان مراجعه شود . م . ( 2 ) . ديصانيه : از مكتبهاى فكرى نزديك به مكتب مانى كه معتقد به دو اصل نور و ظلمت بوده‌اند . كلمهء ديصان نام رودخانه‌يى است . براى اطلاع بيشتر رك . به : صفحهء 404 الفهرست نديم ، چاپ تجدد تهران و صفحهء 250 جلد اول ملل و نحل شهرستانى چاپ 1967 ميلادى مصر . م . ( 3 ) . نخستين حديثى است كه در كتاب توحيد صدوق ، باب اثبات حدوث العالم آمده است . م .