الفتال النيسابوري ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
45
روضة الواعظين و بصيرة المتعظين ( فارسي )
آفريد انسان را . آموخت او را روشنى ضمير . خورشيد و ماه به حسابى مقدر مىروند و ستاره و درخت سجده مىكنند . . . » « 1 » ( 1 ) و خداوند متعال در سورهء ملك مىفرمايد : « آيا نمىنگرند به سوى مرغان ، بالاى آنها صف زنندگان و مىگيرند . باز ندارد آنها را مگر خداوند ، به درستى كه او به هر چيزى داناست . » « 2 » ( 2 ) و خداى متعال در سورهء نوح فرموده است : « آيا نمىبينيد كه خداوند چگونه آفريد آسمانها را طبقه بالاى طبقه و ماه را در آسمانها روشنى و خورشيد را چراغ قرار داد و خداوند بروياند شما را از زمين روياندنى پس باز مىگرداند شما را در آن و بيرون مىآورد بيرون آوردنى و خداوند زمين را براى شما گسترده قرار داد تا در راههاى گشادهء آن برويد . » « 3 » ( 3 ) و در سورهء عم چنين مىفرمايد : « آيا زمين را گسترده و كوهها را ميخها قرار نداديم ؟ و ما شما را آفريديم جفت جفت و قرار داديم خواب شما را سبب آسايش . . . » تا آنجا كه مىفرمايد : « و بوستانهاى بهم پيچيدهء درختان . » « 4 » ( 4 ) و خداوند متعال مىفرمايد : « بگو اوست خداى يگانه . خداى بىنياز است . نه زايد و نه زاده شد و هيچ كس همتاى او نيست . » « 5 » ( 5 ) گويند مشركان به رسول خدا ( ص ) گفتند : نسب و صفات خداى خود را براى ما بيان كن و بگو و خداوند اين سوره را نازل فرمود و به همين جهت به سورهء اخلاص نامگذارى شد و به سورهء نسبة الرب ( بيان نسب خداوند ) و سورهء ولايت هم نامگذارى شده است . « 6 » ( 6 ) از امير المؤمنين على ( ع ) نقل شده كه فرموده است : خداى يگانه است بدون آنكه عدد را در موردش تأويل كنيم و مقصود از صمد اين است كه هيچ گونه تبعيض
--> ( 1 ) . آيات 1 تا 13 سورهء پنجاه و پنجم . ( 2 ) . آيهء 20 از سورهء شصت و هفتم . ( 3 ) . آيات 14 تا 20 سورهء هفتاد و يكم . ( 4 ) . آيات 7 تا 11 سورهء هفتاد و هشتم . ( 5 ) . تمامى سورهء يك صد و دوازدهم . ( 6 ) . براى اطلاع بيشتر در اين مورد و نام ديگر اين سوره كه مقشقشه يعنى بهبودى بخش و درمانكننده است به تفسير تبيان شيخ طوسى و مجمع البيان طبرسى ذيل سورهء اخلاص مراجعه شود . م .