الفتال النيسابوري ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )
20
روضة الواعظين و بصيرة المتعظين ( فارسي )
آمده است كه ظاهر آن به مذهب حشو و اختلاط « 1 » شبيه باشد لازم است خواننده در آن تأمل و دقت كند و بينديشد . اگر تأويل آن را بفهمد معنى آن را خواهد دانست و اگر معناى آن برايش روشن نشد بايد به كسى مراجعه كند كه معناى آن را بداند تا منظور آن برايش روشن شود كه گفتار پيامبر و ائمه عليهم السلام همچون گفتار خداوند متعال خالى از متشابه نيست و بايد به كسى كه عالم و دانا و ورزيده و آگاه به اصول و فروع دين و لغت و اعراب است مراجعه كرد تا مراد از آن سخن آشكار شود ، و بايد دانست كه ميان گفتار خداوند و گفتار پيامبر و ائمه تناقضى نيست و فقط مردم حشوى و كم مايه در علم چنين تصور مىكنند . من در مقدمهء اين كتاب پس از ذكر عقل و علم و فضيلت آن ، بخشى از اصول اعتقادى را بيان مىكنم كه مرجع عمده است و خداوند به لطف و منت خود موفق دارنده به صواب است . ( 1 ) مجلس اول در بارهء ماهيت عقلها و فضيلت آن ( 2 ) خداوند متعال در سورهء آل عمران چنين فرموده است : « همانا در آفرينش آسمانها و زمين و آمد و شد شب و روز نشانهها و دلايلى است براى دارندگان عقل . » « 2 » و خداوند متعال در سورهء طه چنين فرموده است : « بخوريد و بچرانيد چهار پايانتان را ، همانا كه در اين نشانههايى است براى خردمندان . » « 3 » و در سورهء و الفجر فرموده است : « آيا در آنچه ذكر شد جاى قسم است خداوندان عقل را ؟ » « 4 » عقل در اصطلاح متكلمان عبارت از مجموعهء علومى است كه بر سه بخش
--> ( 1 ) . اصطلاح حشو و اختلاط اصطلاحى طنز آميز است در بارهء كسانى كه از تأويل آيات و اخبار اجتناب داشتهاند . رك . به : دائرة المعارف اسلام ، ص 439 ، ج 7 ، ترجمهء عربى و صفحهء 16 ترجمهء فرق الشيعهء نوبختى ، چاپ 1353 شمسى بنياد فرهنگ و حاشيهء استاد دكتر محمد جواد مشكور . م . ( 2 ) آيهء 187 از سورهء سوم ( آل عمران ) . ( 3 ) آيهء 56 از سورهء بيستم ( طه ) . ( 4 ) آيهء 4 از سورهء هشتاد و نهم ( الفجر ) .