ابراهيم بيضون ( مترجم : اصغر محمدى سيجانى )
39
الإمام علي في رؤية النهج ورواية التاريخ ( رفتار شناسى امام على در آيينه تاريخ ) ( فارسي )
در واقع روايتهاى تاريخى جز اين مورد به مأموريت ديگرى براى حضرت على ( ع ) در دوران خلافت ابو بكر اشاره نمىكنند . البته به استثناى اين گفتهء ابن اثير كه على ( ع ) در كنار زيد بن ثابت و عثمان بن عفان براى خليفه به كتابت مىپرداخت « 1 » . در اين دوران كوتاه كه فضاى نظامى بر آن حاكم بود ، به طور كلى بزرگان صحابه خارج از تشكيلات نظامى قرار داشتند و مدينه را ترك نكردند . البته اين در صورتى است كه ابو عبيدة بن جراح را در نظر بگيريم كه يكى از سه نفرى بود كه جنگ اخذ بيعت براى ابو بكر در سقيفه را برانداختند و خليفه نيز به عنوان پاداش ، نقش ويژهاى در فتوحات شام به وى واگذار كرد . همانطور كه به قطب ديگر جنگ سقيفه ، يعنى عمر نيز پاداش داد كه بر اساس گفتهء يعقوبى « بر ابو بكر غالب بود » « 2 » و در زمان او امور قضاوت را بر عهده گرفت « 3 » . و ( اگر اين تعبير مجاز باشد ) و مقامى شبيه وليعهد داشت . در واقع ، على ( ع ) بريده از رويدادها و چالشهاى خطيرى كه موجب انگيزش نيروها و به كارگيرى آنها مىشد ، نبود . او در رأس كسانى بود كه در آن دوره مورد مشورت قرار مىگرفتند . و خليفه در مسائل دشوار به آنان پناه مىبرد . در اين مورد ، ابو بكر پيش از آنكه سپاه را روانهء شام كند ، همهء اصحاب رسول خدا ( ص ) را گرد آورد تا با آنان شور كند . بنا به روايت تاريخ ، آنها نتوانستند نظرى قاطع بدهند و دچار ترديد شدند ؛ ولى على ( ع ) در اعلام موضع خود كاملا روشن عمل كرد و پيشنهادش به خليفه انجام اين اقدام بود ؛ و به گفتهء يعقوبى به خليفه گفت : « اگر چنين كنى پيروز خواهى شد » « 4 » . همچنين با استناد به روايت همين مورخ ، على ( ع ) در ميان نخبگانى از صحابه قرار داشت كه خليفهء اول را احاطه مىكردند . يعقوبى مىگويد : « كسانى كه در زمان ابو بكر از ايشان فقه برگرفته مىشد عبارت بودند از : على ابن ابى طالب ( ع ) ، عمر بن خطاب ، معاذ بن جبل ، أبيّ بن كعب ، زيد بن ثابت و عبد اللّه بن مسعود . » « 5 » .
--> ( 1 ) همان ، ص 420 . ( 2 ) يعقوبى ، همان ، ج 2 ، ص 138 . ( 3 ) طبرى ، همان ، ج 3 ، ص 426 . ( 4 ) يعقوبى ، همان ، ص 133 ؛ ابن اعثم كوفى ، الفتوح ، ج 1 ، ص 82 . ( 5 ) يعقوبى ، همان ، ص 138 .