ابراهيم بيضون ( مترجم : اصغر محمدى سيجانى )
26
الإمام علي في رؤية النهج ورواية التاريخ ( رفتار شناسى امام على در آيينه تاريخ ) ( فارسي )
آل حاتم هجوم بردند و فلس را ويران كردند « 1 » . مطلب قابل توجه اين است كه غالب افراد اين سريه از انصار بودند ولى رابطهء بسيار مستحكمى ميان آنان و على ( ع ) به وجود آمده بود . كه جلوههاى آن تقريبا دو سال بعد از « سقيفه » نمايان شد و افراد آن به طرفدارى از على ( ع ) برخاستند . آنها در موقعيتهاى ديگرى نيز چنين كردند و همين امر موجب شد تا در آغاز خلافت على ( ع ) اين افراد جزء دستياران اصلّى او باشند . البته در غزوه « تبوك » كه چند ماه پس از نبرد فلس به فرماندهى رسول خدا ( ص ) انجام گرفت ، على ( ع ) و همپيمانان انصارى او شركت نداشتند . غزوهء تبوك پس از جنگ « موته » شالودهء انتشار اسلام در سرزمين شام را بنا نهاد . گروهى عقيده دارند كه مستثنى كردن على ( ع ) از مشاركت در اين نبرد كه همهء بزرگان مهاجر در آن حضور داشتند ، به خاطر آماده شدن او براى يك مأموريت سياسى ديگر بود ؛ و همچنين نشان دهندهء اين است كه رسول اكرم ( ص ) تمايل داشتند كه انصار نيز در اين مورد نقش داشته باشند چون يكى از رهبرانشان به نام محمد بن مسلمه را در مدينه جايگزين خود كردند « 2 » . گرچه از ديدگاه ديگر عدم حضور حضرت على ( ع ) در غزوه تبوك با اين تفسير همخوانى ندارد ، به ويژه كه حملهاى در اين سطح ، مشاركت جنگاور بزرگى همچون على ( ع ) را ضرورى مىساخت . اين لشكركشى در واقع با هدف جنگ با حكومت بيزانس در شام صورت نگرفت ، بلكه بيشتر متوجه قبيلههاى عرب ساكن در آنجا و ايجاد گفتگو با آنها براى مهيا كردن زمينهء ورودشان به اسلام انجام گرفت . لذا همانند غزوهء فتح - مكه - به تبليغ و تظاهر دين جديد در خارج از حجاز و تلاش براى تثبيت حضور آن در منطقه در برابر قبيلهها و بيزانس مىپرداخت . در اين مورد نمىتوانيم وجود يك دليل اساسى و جدى براى عدم حضور على ( ع ) در غزوهء تبوك را كه با تصميم شخص حضرت رسول ( ص ) انجام پذيرفت ، منكر شويم . در روايتهاى متعدد تاريخى به تحرك مجدد منافقين در مدينه اشاره شده است .
--> ( 1 ) واقدى ، همان ، ج 3 ، ص 984 ؛ ابن سعد ، همان ، ص 165 . ( 2 ) ابن سعد ، همان ، ص 165 .