گوسفند بريانى ديده باشد . « 1 » عايشه مىگويد : بسا اوقات ، دو ماه يا بيشتر مىگذشت كه در خانهء زنان پيامبر آتش روشن نمىشد . عروه مىپرسد : پس چگونه زندگى مىكرديد ؟ جواب داد : « با آب و خرما . » از اين نمونه‌ها فراوان ديده مىشود . ( 1 ) با وصف اين همه سختى و تلخى كه در زندگى چشيدند ؛ هيچ‌گاه از آن زنان بزرگوار پيامبر چيزى كه موجب عتاب و نكوهش باشد ، جز يك مورد سر نزد كه آن هم بنا به اقتضاى طبيعت بشرى پيش آمد و آن نيز سبب شد ، چند قانون از احكام شريعت تثبيت و تبيين گردد و خداوند آيهء تخيير را در اين رابطه نازل فرمود : « يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَياةَ الدُّنْيا وَ زِينَتَها فَتَعالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَ أُسَرِّحْكُنَّ سَراحاً جَمِيلًا . وَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ الدَّارَ الْآخِرَةَ فَإِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْمُحْسِناتِ مِنْكُنَّ أَجْراً عَظِيماً . » « 2 » : [ اى پيامبر ! به همسرانت بگو : اگر خواهان زندگى دنيا و زر و زيور آن هستيد ، بياييد تا مهرتان را بدهم و خوش و خرّم شما را رها كنم . و اگر خواستار خدا و فرستادهء او و سراى آخرت هستيد ، البته خداوند براى نيكوكاران شما پاداش بزرگى آماده گردانيده است . ] شرافت و منش بلند و مقام والاى اين همسران پيام‌آور نور و رحمت ، آن قدر منيع بود كه هيچ كدام از آنان ، به دنيا ميل نشان ندادند و همگى خدا و پيامبر را انتخاب كردند . و يا مواردى كه طبعا ميان چند هوو پيش مىآيد ؛ ميان همسران پيامبر بسيار كم پيش آمده كه آن هم بنا به اقتضاى صفات بشرى بوده است و به اين سبب خداوند پيامبر را مورد ملامت قرار داد كه از آن پس ديگر آن را تكرار نكردند . خداوند در سورهء تحريم مىفرمايد : « يا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ ما أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ . . . » « 3 » [ اى پيامبر ! چرا براى خشنودى همسرانت ، آن چه را خدا برايت حلال كرده است ، حرام مىگردانى ؟ . . . ] ( 2 ) در پايان اين فصل ارزنده ، چنان تصور مىكنم كه نياز نباشد به تفصيل در مورد تعدد زوجات به گفتگو پرداخت ؛ زيرا اگر به دقّت زندگى مردم غرب مخالف تعدد زوجات را زير

--> ( 1 ) - صحيح بخارى ( 2 ) - احزاب / 28 - 29 . ( 3 ) - تحريم / 5 - 1