اكنون محبتها و فداكاريهاى كم نظير را كه در اوقات مختلف در اين خصوص - و به ويژه در روز احد و آن چه براى خباب و امثالش - رضى اللّه عنهم - رخ داده است ، بيان مىكنيم . ( 1 ) 3 - احساس مسئوليّت ، ياران بزرگوار پيامبر احساس نيكويى به نسبت مسئوليتهاى بزرگ و فراوان ، داشتند . و هيچ‌گاه ممكن نبود از آن مسئوليّت كناره گيرند و خوددارى ورزند ؛ چون گريز از آن اذيّت و آزار دشمنان بسى سخت‌تر ، وخيم‌تر و زيان‌بارتر بود . و ضرر و زيانى كه پس از فرار دامن‌گيرشان مىشد و به جامعهء انسانى لطمه مىزد ؛ هرگز با رنج و سختىهايى كه تحملش مىكردند ، مقايسه نخواهد شد . ( 2 ) 4 - ايمان به روز قيامت ، اين احساس پاك ، مسئوليّت را تقويت مىكند . بىترديد آن بزرگواران با يقين و تصميم قاطع در راه فرمان پروردگار هستى قيام و تمام اعمالشان را از كوچك و بزرگ - همه و همه - بررسى مىكردند كه فرجامش يا به سوى نعمتهاى پايدار بود و يا به عذاب دوزخ مىانجاميد . آنان ، حيات خود را در ميان بيم و اميد طى مىكردند . هم رحمت آفريدگار را انتظار داشتند و هم از عذابش بيمناك بودند . « وَ الَّذِينَ يُؤْتُونَ ما آتَوْا وَ قُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ أَنَّهُمْ إِلى رَبِّهِمْ راجِعُونَ . » « 1 » : [ و كسانى كه آن چه را دارند ( در راه خدا ) مىدهند و دلهايشان ترسان است ( چون مىدانند ) كه به سوى پروردگارشان بازخواهندگشت . ] و مىدانند كه دنيا با تمام خوبيها و بديهايش در كنار آخرت ، پشه‌اى نمىارزد . اين شناخت مهم ، مشقت‌ها ، فشارها و تلخىهاى دنيا را سبك مىگرداند ؛ تا به آن ميل نكنند و دل نبندند . ( 3 ) 5 - قرآن ، در آن دوران سياه بسيار سخت و بيمناك ، آيات و سوره‌هايى فرود مىآمد كه دلايل و براهين قوانين اسلام را به شيوه‌هاى رفيع و شيرين ، عرضه مىكرد . آن دلايلى كه دعوت پيامبر - صلّى اللّه عليه و سلّم - بر آن اساس ، استوار بود و مسلمانان را بر شالودهء قدرت الهى كه بزرگترين و ارزنده‌ترين جامعهء بشرى - به ويژه جامعهء اسلامى - در عالم هستى بر آن مبتنى است ، راهنمايى مىكرد و احساسات و اشتياق مسلمانان را بر شكيبايى و مردانگى برانگيخت . در اين راستا ضرب المثلهايى است و قرآن آن را براى مردم تبيين مىكند :

--> ( 1 ) - مؤمنون / 60 .