أحمد بن الحسين البيهقي / مترجم محمود مهدوى دامغانى

19

دلائل النبوة ومعرفة أحوال صاحب الشريعة ( فارسي )

( 1 ) بيهقى كه ظاهرا چاپ نشده و حداقل اين است كه بنده اطلاعى از چاپ آنها ندارم در منابع مختلف به صورت كم و بيش آمده است ، سيد هاشم ندوى در پايان جلد اوّل سنن كبرى كتابهاى ديگر او را چنين نام برده است ، المبسوط در سه جلد ، شعب الايمان در دو جلد ، سنن الصغير در دو جلد ، كتاب الزهد ، كتاب البعث ، كتاب المعتقد ، كتاب الآداب ، كتاب المدخل ، كتاب الدعوات ، كتاب الترغيب و الترهيب ، مناقب شافعى ، مناقب احمد بن حنبل ، كتاب الاسرار ، كتاب الخلافيّات كه مسائل مورد اختلاف ميان فقه شافعى و فقه حنفى را رسيدگى نموده است ، كتاب احكام القرآن للشافعى ، كتاب اربعين ، كتاب فضائل الاوقات ، على بن زيد بيهقى در تاريخ بيهق از كتاب ديگرى هم بنام فضائل الصحابه ياد كرده است ، از منابع ديگرى كه بسيارى از آثار بيهقى را آورده است هداية العارفين اسماعيل پاشا بغدادى است كه با نام كتابهاى ديگرى غير از اين كتابها برخورد مىكنيم از جمله كتاب الرؤيه ، كتاب ما ورد فى حياة الانبيا بعد وفاتهم ، كتاب محيط ، كتاب ينابيع الاصول ، در عين حال اشتباهى هم نموده و كتابى را با نام جامع التواريخ فارسى به او نسبت داده است كه ظاهرا منظور او تاريخ بيهقى ابو الفضل بيهقى است . دلائل النبوّة : اين كتاب كه قبلا هم به آن اشاره‌اى شد سه جلد است و از كتابهاى معتبر و ارزنده در رشتهء خود به حساب مىآيد ، گفتم كه نگارش كتابهائى با نام دلائل النبوه از قرن دوم هجرى معمول بوده است ولى هيچيك از آنها به اهميت و تفصيل اين كتاب نيست . درست است كه محتواى كتاب دلائل النبوه و نظاير آن در برخى موارد براى نسل جوان ما غير قابل باور كردن و بهت‌انگيز است ولى نبايد فراموش كرد كه اعتقاد به معجزهء پيامبران از ضروريات اسلام است ، اگر قرار باشد فقط اشاره به معجزاتى كه در قرآن ذكر شده است بشود از قبيل گلستان شدن آتش بر ابراهيم خليل و عصاى موسى و دست او و نرم شدن آهن براى داود و زنده شدن مرغ گلين با دميدن عيسى عليهم السلام سخن را بدرازا مىكشاند ، و معجزه و تأييد پيامبران بوسيله آن و توجه دادن بندگان را بدان وسيله به وظائف عبوديّت از لوازم لطف