أحمد بن الحسين البيهقي / مترجم محمود مهدوى دامغانى

13

دلائل النبوة ومعرفة أحوال صاحب الشريعة ( فارسي )

( 1 ) توصيف شده است كه براحتى مىتوان جبههء گشاده و موى سياه و قامت موزون و ابروان پر پشت و چشمهاى درشت و سياه آن حضرت را در ذهن تصوير نمود آن چنان كه شاعران ما هم كم و بيش اشاره به اين مطلب دارند : شفيع مطاع نبى كريم * قسيم جسيم نسيم و سيم ماه فرو ماند از جمال محمد * سرو نباشد به اعتدال محمد شايد اگر آفتاب و ماه نتابد * پيش دو ابروى چون هلال محمّد [ ( 15 ) ] و الضحى رمزى زروى همچو ماه مصطفى * معنى و الليل گيسوى سياه مصطفى [ ( 16 ) ] توجّه مسلمانان هم به فرا گرفتن سيره و تاريخ پيامبر ( ص ) و حفظ آن در خور دقت است ، براى اينكه جوانان بتوانند به سهولت بيشترى مطالب را فرا گيرند لا اقل سه شاعر بزرگ را مىشناسيم كه تمام سيرهء ابن هشام را به شعر در آورده‌اند : سعد الديرى در گذشته 607 ، ابو الحسن فتح بن موسى القصرى در گذشته 668 و ابن الشهيد در گذشته 793 هجرى قمرى [ ( 17 ) ] . گروهى هم از دانشمندان مسلمان به اين فكر افتادند كه معجزات و آيات « خوارق عاداتى » را كه توسط رسول اكرم ( ص ) ظاهر شده است جمع آورى نمايند و غالبا نام كتاب خود را دلائل النبوه نهاده‌اند ، مانند دلائل النبوه « ابى داود » صاحب كتاب « سنن » و « دلائل النبوه » عبد اللَّه بن مسلم معروف به ابن قتيبه در گذشته 267 هجرى و دلائل النبوه ابو اسحق حربى در گذشته 285 و مستغفرى نسفى حنفى در گذشته 432 و حافظ ابو نعيم اصفهانى در گذشته 430 و كتاب حاضر [ ( 18 ) ] . و زير نخست اشاره‌اى بشرح حال ابو بكر را احمد بن حسين بيهقى و سپس معرفى كوتاهى از كتاب را خواهيد خواند : بيهق و بيهقيان : از نواحى آباد قديم خراسان ناحيهء بيهق بوده كه سبزوار كنونى مركز آن شمرده مىشده است ، از اين منطقه تعداد زيادى از دانشمندان بزرگ اسلام برخاسته‌اند كه بقول مرحوم علّامهء محمد قزوينى در مقدمه تاريخ

--> [ ( 15 - ) ] مقدمهء گلستان و ص 519 كليات سعدى چاپ مرحوم فروغى [ ( 16 - ) ] ص 453 ج 10 تفسير روح البيان شيخ اسماعيل حقى [ ( 17 - ) ] ص ز مقدمهء جلد اول سيرهء ابن هشام بقلم مصطفى السقا و ابراهيم الابيارى و عبد الحفيظ شلبى چاپ 1355 هجرى قمرى مصر [ ( 18 - ) ] ص 760 ج 1 كشف الظنون حاجى خليفه چاپ تهران 1387 قمرى .