گرديده و پيمان‌شكنيهاى پىدرپى مردم آهسته آهسته مىخواهد زمينهء صلح با معاويه را آماده سازد . آن حضرت براى اتمام حجت و نشان دادن دورنماى هول‌انگيز تسلط معاويه و بنى اميه بر اجتماع ، در برابر سپاهيان خود قرار گرفت و خطاب به آنان چنين فرمود : « ويلكم و اللّه ان معاوية لا يفى لاحد منكم بما ضمنه فى قتلى و انى اظن ان وضعت يدى فاسالمه لم يتركنى ادين لدين جدى و انى أقدر أن أعبد اللّه و حدى و لكن كانى انظر الى ابنائكم واقفين على ابواب ابنائهم يستسقونهم و يستطعمونهم بما جعل اللّه لهم فلا يسقون و لا يطعمون فبعدا و سحقا لما كسبته ايديهم و سيعلم الذين ظلموا اى منقلب ينقلبون « 1 » ؛ واى بر شما ! به خدا قسم به وعده‌هايى كه معاويه در برابر كشتن من به شما داده وفا نخواهد كرد و من مىدانم كه اگر دست خود را در دست وى قرار دهم و با او صلح كنم ، او مرا رها نمىكند تا بر روش و دين جد خود باقى باشم . اى مردم ! من مىتوانم به تنهايى خداى را عبادت كنم « 2 » ، اما گويا هم اكنون مىبينم كه فرزندان شما بر در خانه‌هاى فرزندان بنى اميه ايستاده‌اند و از آنها آب و غذا مىطلبند و حقوق خود را از بيت المال خواستارند . اما فرزندان بنى اميه به نسل شما و فرزندانتان آنچه حقّ آنهاست نمىدهند ( سپس فرمود ) : ( بنى اميه ) از رحمت خداوند دور باشند به خاطر اعمال ننگينى كه با دست خود انجام مىدهند و به زودى ستمگران مىدانند كه به كجا خواهند رفت ، و به چه عذاب دردناكى دچار خواهند گشت » . فرزند بزرگ امير المؤمنين در اينجا به سخنان خود خاتمه داد ، اما متأسفانه اين بيانهاى تكان‌دهنده و روح‌انگيز كه همانند يك نداى ملكوتى و آسمانى از گلوى آن بزرگوار خارج مىگرديد ، هيچ‌گونه اثر محسوسى در آن مردم پست و زبون به جاى نمىگذاشت . امام دوم عليه السّلام با آن كه نتايج وحشتناك تسلط بنى اميه را بر اجتماع صريحا يادآور مىشد ، با اين حال آن مردم ناپاك به خاطر ترس از شمشير و يا براى رسيدن به پاداشهاى خيالى كه معاويه به آنها وعده داده بود ، همچنان عهدشكنى مىكردند و بزرگان آنها براى از بين بردن حضرت مجتبى عليه السّلام تلاش مىنمودند ، به اميد آن كه به عطاى معاويه برسند .

--> ( 1 ) - ناسخ التواريخ ، حالات امام مجتبى ( ع ) ، ج 1 ، ص 221 . ( 2 ) - يعنى پافشارى من در مبارزه و پيكار با معاويه به خاطر آن نيست كه بتوانم وظايف شخصى و بندگى خود را در برابر خدا انجام دهم .