مرضيه محمدزاده

1256

دانشنامهء شعر عاشورايى انقلاب حسينى در شعر شاعران عرب و عجم ( فارسي )

مهرداد اوستا محمّد رضا رحمانى يار احمدى ، مشهور به مهرداد اوستا ، كه در شعر « اوستا » و گاهى « مهرداد » تخلّص مىكرد . فرزند محمّد صادق در سال 1306 ه . ش در شهر بروجرد متولد گرديد . اوستا تحصيلات ابتدايى و متوسطه را در زادگاهش به پايان رسانيد و براى ادامه‌ى تحصيل راهى تهران شد . در سال 1326 به دانشكده‌ى ادبيات راه يافت و در رشته‌ى فلسفه و علوم تربيتى به تحصيل پرداخت . بعد از دريافت ليسانس به استخدام وزارت آموزش و پرورش درآمد و در سال 1362 به رياست شوراى عالى شعر و ادب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى منصوب شد . اوستا يكى از موفق‌ترين و برجسته‌ترين قصيده‌سرايان معاصر است و شاعرى توانا و محققى پر مايه بود و در شناخت شعر و نقد آن بصيرت داشت . خود در شعر سبك اساتيد شعراى خراسانى را پيش گرفت و شعرش از استوارى و انسجام كلام و لطف مضمون برخوردار است . اوستا در تهران با چند انجمن ادبى در ارتباط بود و از اعضاى مؤسس انجمن ادبى صائب به شمار مىآيد . آثارش در جرايد و مجلات و نشريه‌ى انجمن ادبى صائب به چاپ رسيده است . تأليفاتش عبارتند از : « تيرانا » ، « امام حماسه‌اى ديگر » ، « حماسه‌ى آرش » ، « راما » ، « پاليزبان » ، « تصحيح ديوان سلمان ساوجى » ، « از كاروان رفته » ، « نگارش و پژوهش در دستور زبان فارسى » و . . . اوستا در سال 1370 هنگام تصحيح اشعار يكى از شعرا در شوراى شهر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى بر اثر سكته‌ى قلبى درگذشت و با تجليل به خاك سپرده شد . - * - سخن حق راد مردى در طريقت گرم سير * خطبه مىفرمود با پور زبير « 1 » زين به درد و داغ دل پرورده‌اى * دردها را از جهان آزرده‌اى كاى خلافت را زبون گير حقير * فارغ از آزاده مردان خطير چون كه زرين باز پر بگشود و باز * اى زغن سركش به شومى قيل و قال چون هماى دور پرواز سفر * پر گشود و بال در موج خطر آن همايون باز چون شد زى عراق * نغمه كن اى مرغ مسكين از نفاق

--> ( 1 ) - پور زبير : عبد اللّه بين زبير بن عوّام ، مادرش اسماء ذات النطاقين دختر ابو بكر است . عبد اللّه نسبت به على ( ع ) و فرزندانش عناد و دشمنى مىورزيد . وى عامل و يكى از آتش افروزان جنگ جمل بر عليه امام على ( ع ) به شمار مىرفت . عبد اللّه پس از مرگ معاويه يكى از مدعيان خلافت بود و با يزيد بن معاويه بيعت نكرد . او در مكّه اقامت داشت و براى خلافت خود فعاليت مىكرد . بسيار جاه‌طلب بود و براى رسيدن به خلافت از هيچ كارى دريغ نمىكرد . او پس از شهادت امام حسين ( ع ) ادعاى خلافت كرد و يزيد لشكرى به طرف مكّه فرستاد تا او را مغلوب كند . فرمانده يزيد ، مسلم بن عقبه با سپاهيانش پس از واقعه‌ى حرّه‌ى واقم و كشتار مردم مدينه براى قتل عبد اللّه به سمت مكه حركت كرد ، ولى در بين راه مرد و فرماندهى به حُصين بن نمير رسيد . او وارد مكّه شد و خانه‌ى كعبه را محاصره كرد . امّا يزيد به هلاكت رسيد و ابن زبير خود را خليفه‌ى مسلمانان خواند و اهالى حجاز ، عراق و يمن با وى بيعت كردند . ابن زبير به مدت ده سال بر حجاز حكومت كرد جنايت او نسبت به شيعيان كمتر از امويان نبود در زمان خلافت عبد الملك بن مروان اموى ، حجّاج بن يوسف ثقفى را به مكّه فرستاد و او مكّه را محاصره كرد و در كوهها منجنيق گذاشت و كعبه را كه پايگاه عبد اللّه بود . ويران ساخت و با منجنيق به آتش كشيد . و ابن زبير سرانجام در جمادى الآخر سال 73 هجرى كشته شد .