حاوي تمام مطالب اصلى كتاب سيرت رسول الله است ، وبا خواندن اين كتاب مىتوان اجمالا از أصول وقايعى كه در آن كتاب آمده است آگاهى يافت . همين امر دليل است بر اين كه محمد بن عبد اللّه بن عمر ، مؤلف اين كتاب ، در خلاصه‌نويسى وفن ايجاز مهارت كامل داشته وبه مقصودى كه خود به آن اشاره كرده است يعنى : « چون توفيق مساعد گشت ، ما را كتاب سيرت النبي به مطالعه پيوست ، وآن را به علوم بسيار وفوايد بىشمار موشّح يافت ، خواست تا خلاصهء آن ، بر سبيل ايجاز واختصار مزوّق كند وصفاى آن به زبان فارسي مبيّن گرداند ، تا فايدهء آن عام‌تر باشد » نايل آمده است . اينك اگر به ديباچهء سيرت رسول اللّه نظر افكنيم ، مىبينيم كه رفيع الدين ابرقوهى نيز مقصود خود را از ترجمهء متن عربى كتاب چنين بيان كرده است : « پس التزام نموديم . . . عام نفع مسلمانان را ، كتاب سيرت پيغمبر ، عليه الصلاة والسلام ، ترجمه ساختن واز لفظ تازى با زبان فارسي آوردن » . « بعد از آن چون شروع كرديم ، در نگريستيم وكتاب سيرت به أبواب وحكايت مرتب نبود . . . ؛ واگر ما اين ترجمه را هم بدان سياق مىبرانديم ، و . . . خوانندگان از فوايد آن دورتر مىافتادند . . . پس تسهيل حال خوانندگان وتكثير نفع طالبان را ، ما اين ترجمه را به أبواب وحكايات مرتب كرديم » يعنى التزام به ترجمه براي آن كه از نفع آن فارسي زبانان برخوردار شوند . پس مقصود از ترجمه وتلخيص هر دو برخوردار كردن خوانندگان بيشترى از مزاياى أصل عربى كتاب بوده است . همچنين ، اگر اين دو كتاب را از لحاظ فصل‌بندى ومحتوا وتنظيم وتركيب عبارت با يكديگر بسنجيم ، مىبينيم با آن كه محمد بن عبد اللّه بن عمر ، فصل‌بندى أصل فارسي كتاب را به كلى در هم ريخته وآن را در طرح ديگرى منتظم ساخته ومطالب آن را در قالب ديگرى از عبارات وألفاظ بيان كرده است ، از خطوط اساسى دور نشده ومقصود اصلى را به ايجاز وبا سخنى روان بيان كرده ، هر چند از رنگ‌آميزى در توصيف‌ها وخوش‌آهنگى سخنان أصل كتاب كاسته است ، وموضوعات فرعى را به اشاره گذرانده ، واز نكات جنبي وتوضيحات إضافي واشعار عربى وسلسله نسب افراد وقبايل وتفسير بعضي از آيات ، چشم پوشيده است . اكنون براي روشن شدن مطالبى كه ذكر شد ، قطعه‌هايى را از هر دو كتاب در اينجا برابر مىكنيم : 1 ) پس از بيان مقدمه‌اى در 57 سطر وتقريبا 465 كلمه « 1 » ، به دنبال آن حكايت فرود آمدن

--> ( 1 ) . ص 205 ، سطر 14 تا ص 208 ، سطر 17 كتاب سيرت رسول اللّه .