وفات پيغمبر أكرم بالآخرة در روز دوشنبهء أواخر ماه صفر يا در أول ربيع الأول سال يازدهم اعلام گرديد وگفت‌وگوهايى ميان صحابه دربارهء رحلت پيغمبر درگرفت ، ودر ميان اين گفت‌وگوها وهمهمه‌ها بود كه حكايت سقيفهء بنى ساعده كه غفلتا برپا شد ، آمده است « 1 » . ابن هشام از قول ابن إسحاق جريان وقايعى را كه در سقيفهء بنى ساعده اتفاق افتاده بيان كرده است . پس از ذكر بيعت مردم با أبو بكر ، مطالب مربوط به غسل وتكفين ونماز گزاردن بر آن حضرت وتدفين وى كه در روز سه‌شنبه اتفاق افتاد ، آمده است . اين فصل وكتاب سيره با مرثيهء حسّان بن ثابت در وفات پيغمبر أكرم خاتمه پذيرفته است « 2 » . اخبار ابن إسحاق در روايات طبري چنان كه قبلا اشاره شد ، دومين روايت نسبتا كاملى كه از گفته‌هاى محمد ابن إسحاق به دست ما رسيده ، اخبارى است كه أبو جعفر محمد بن جرير بن يزيد طبري ، متولد به سال 224 ، در آمل ومتوفى در بغداد به سال 310 ه ق در كتاب خود به نام اخبار الرّسل والملوك ، معروف به تاريخ طبري ، نقل كرده است . تاريخ طبري شامل يك مقدمه وتاريخ أنبيا وملوك وسلسلهء ساسانيان ووقايع زمان پيغمبر أكرم وخلفاى راشدين وخلفاى بنى أمية وبنى عباس تا ذيحجهء سال 302 هجرى قمري است . وقايع در اين كتاب ، از سال أول هجرى ، بر حسب سال قمري ضبط شده به خلاف مطالب مربوط به قبل از هجرت كه فاقد گاه‌شمارى است . تاريخ طبري موجود كه مكررا به طبع رسيده خلاصه ويك دهم كتاب أصل طبري است « 3 » . اهميت اين كتاب در آن است كه أقوال وروايات مختلفه دربارهء هر واقعه‌اى را دربردارد وسند آن نيز ذكر شده است به ترتيبي كه مىتوان روايات را با يكديگر مقايسه كرد . طبري در تاريخ خود أقوال ابن إسحاق را دربارهء آغاز آفرينش ودربارهء وقايع تاريخي تا سنهء 54 هجرى قمري نقل واز آن‌ها استفاده كرده است ، وهمان گونه كه ابن هشام با واسطهء بكّائى از ابن إسحاق روايت كرد ، طبري نيز در روايات خود به راوي بلا فصل ديگر وى يعنى سلمة بن الفضل كه از اقران بكّائى بوده استناد جسته است ؛ با اين تفاوت كه چون طبري با ابن هشام بيش از يك نسل فاصلهء زماني داشته ، محمد بن حميد رازي ميان طبري وسلمه

--> ( 1 ) . همان كتاب ، ص 306 - 312 . ( 2 ) . همان كتاب ، ص 312 - 322 ، ( يعنى آخرين صفحهء مجلد 4 وپايان كتاب سيره ) . ( 3 ) . ياقوت ، ارشاد ، ج 6 ، ص 425 ؛ خطيب ، تاريخ بغداد ، ج 2 ، ص 163 ؛ دايرة المعارف اسلامى ، طبع أول ، در ذيل طبري .