خارج شد . به دستور آن حضرت ، كساني كه قرباني همراه داشتند حج تمتع به جاى آوردند وبقيهء همراهان مانند حضرت زهرا ، سلام الله عليها ، وزوجات پيغمبر صلعم نيت عمره كردند . در همين هنگام بود كه علي عليه السلام ، نيت كرده بود كه به نيت پيغمبر صلعم عمل كند ، آن حضرت أو را در قرباني شريك خود گردانيد . در حجة الوداع پيغمبر صلعم خطبهء معروف خود را براي مردم در تأكيد اجراى احكام وحفظ حقوق ناس ايراد كرد ومسلمانان را به اداى رسالت خود گواه گرفت « 1 » . سومين مطلبي كه در اينجا مىآيد موضوع اعزام أسامة بن زيد است به فلسطين كه در سال يازدهم هجرى قمري وكمي قبل از وفات پيغمبر أكرم اتفاق افتاده است « 2 » . مطلب چهارم ، فرستادن رسولان وارسال نامه‌ها است به پادشاهان أطراف وأسامي رسولان وملوك « 3 » . مطلب پنجم ، فهرست بيست وهفت غزو كه پيغمبر أكرم خود در آن‌ها حضور داشته است ، كه نه غزو آن به جنگ انجاميده وبقيه يا به صورت متاركه يا به صورت صلح خاتمه يافته است « 4 » . مطلب ششم ، فهرست سريّه‌ها وبعث‌هايى است كه پيغمبر أكرم در آن‌ها حضور نداشته واشخاصى را از جانب خود مأمور كرده است تا به جنگ يا به صلح أقوام يا افرادى را به متابعت اسلام درآوردند . در اينجا فهرست سريّه‌ها وبعث‌هايى كه حكايت آن‌ها در ضمن غزوات بيان شده آمده ودر پايان اين مطلب سرايا وبعث‌هايى كه قبلا توصيف نشده بيان شده است . بعث أسامة بن زيد با كمي اختلاف دوباره در همين جا تكرار شده است « 5 » . مطلب هفتم ، كه با شكايت پيغمبر أكرم از آخرين بيمارى خود آغاز مىشود ، مربوط است به معرفى زوجات آن حضرت كه جمعا سيزده تن بوده‌اند . از اين جمله دو تن يعنى خديجة ، عليهما السلام ، وزينب بنت خزيمة از پيش درگذشته بودند ودو تن قبل از نكاح رها شده‌اند ونه تن ديگر در هنگام وفات در نكاح آن حضرت بوده‌اند « 6 » . آخرين فصل كتاب سيرة رسول اللّه صلعم دربارهء رحلت آن حضرت است كه شامل نكات چندى است : از جمله موعظه ووصيت آن حضرت در مسجد وآگاه ساختن مردم از وفات خود وتأكيد در بعث اسامة وذكر درمان‌هايى كه براي علاج آن حضرت انجام گرفت وحضور آن حضرت آخرين بار در مسجد وامر به بستن درهايى كه به مسجد باز بوده است « 7 » .

--> ( 1 ) . همان كتاب ، ص 248 - 253 . ( 2 ) . همان كتاب ، ص 253 و 291 . ( 3 ) . همان كتاب ، ص 254 . ( 4 ) . همان كتاب ، ص 256 . ( 5 ) . همان كتاب ، ص 257 - 291 . ( 6 ) . همان كتاب ، ص 291 - 298 . ( 7 ) . همان كتاب ، ص 298 - 306 .