أكرم بر مسلمانان وبرترى سياسي آن حضرت بر كفار است مىآيد . چنان كه همين معاني را مىتوان از آيات سورهء فتح ، كه بزرگ‌ترين بشارت براي پيغمبر أكرم بوده است ، دريافت كرد « 1 » . پيغمبر أكرم پس از بازگشت از حديبيه ، ذيحجهء سال ششم ونيمهء أول محرم سال هفتم را در مدينه أقامت كرد ودر نيمهء دوم محرم عازم خيبر شد . در مقدمهء اين غزو مطالب چندى از قول ابن إسحاق نقل شده كه از آن جمله است : اجتماع قوم غطفان براي كمك به يهوديان خيبر وپشيمانى ايشان از اين حركت در نتيجهء بازگشت قوم غطفان به محل أقامت خويش است كه راه قلاع خيبر به روى مسلمانان باز وآن قلاع يكى پس از ديگرى به دست ايشان گشوده مىشود . در اين غزو ، غنايم وأسيران بسيارى نصيب مسلمانان گرديد ودر آن چند تن از جنگجويان يهود به قتل رسيدند ؛ ودر اين غزو است كه پيغمبر أكرم دربارهء على ، عليه السلام ، فرمود : « فردا پرچم را به دست كسى خواهم داد كه دوست خدا ورسول است وبه دست اوست كه پيروزى نصيب ما مىشود » . چون خيبر فتح شد ، مردم فدك رسولانى به نزد پيغمبر فرستادند واظهار انقياد نمودند . چون لشكرى به آنجا گسيل نشده بود ، فدك به ملكيت شخص پيغمبر أكرم درآمد وبا اهالى آنجا به همان گونه كه با مردم خيبر رفتار شده بود مصالحه كرد ومقرر فرمود كه نيمى از ثمار آنجا از آن ايشان ونيمى ديگر از آن پيغمبر باشد . پيغمبر أكرم در هنگام بازگشت از خيبر به محلى به نام وادى القرى رسيد وآنجا را چندى به محاصرهء خود درآورد ، واز اين كار منصرف شد ، وبه مدينه بازگشت . علاوة بر أسامي شهدا وذكر عدهء مسلمانان وكفار وشمار سوار وپياده ونقل اشعار مربوط به غزو خيبر ، در ضمن گزارش غزو مزبور حكايات جنبي متعددى آمده كه عدهء آن‌ها از حكايات جنبي غزوات ديگر بيشتر است . همچنين ، احكام چندى در خلال اين حكايات وگزارش اين غزو وارد شده كه مورد استناد فقها است . از اين گذشته ، در غزو خيبر است كه نخستين بار به موضوع تعيين سهم لشكريان در ثمار ضياع ومحصول زمين برمىخوريم . در روز فتح خيبر ، جعفر بن أبي طالب ، به اتفاق مهاجران ديگر ، در بازگشت از حبشه ، به پيغمبر أكرم پيوست ودر اينجا است كه آن حضرت فرمود : « نمىدانم از فتح خيبر خرسند باشم يا از قدوم جعفر « 2 » » . پيغمبر أكرم پس از هشت ماه أقامت در مدينه ، يعنى از ربيع الأول تا شوال سال هفتم ، به

--> ( 1 ) . همان كتاب ، ص 321 - 341 . ( 2 ) . مطالب مربوط به غزو خيبر ومنضمات آن در متن عربى ، ج 3 ، ص 342 - 373 ( پايان ج 3 ) وج 4 ، ص 3 - 12 ، آمده است .