محمد بن عبد الله بن عمر
مقدمه 35
خلاصهء سيرت رسول الله ( ص )
كتاب المبتدأ مربوط بوده است به آغاز آفرينش جهان وخلق آدم أبو البشر وهبوط أو وقصهء إبليس به روايت أهل تورات ، وروايت ديگران دربارهء فرزندان آدم وقصهء نوح ونسل يافث ( صقالبه وتركها ) وحكايت قوم عاد وحكايات مربوط به إبراهيم ، عليه السلام ، ولوط وذكر شعيب وأهل مدين وقصهء يوسف وخضر وموسى وفرعون وانبياى بني إسرائيل ومريم وزكريا ويحيى وعيسى وأصحاب كهف وقصهء يونس وجرجيس ، وبالآخرة نسب پيغمبر أكرم صلعم از إسماعيل تا عبد اللّه بن عبد المطلب . كتاب المبعث با تولد پيغمبر أكرم صلعم آغاز وبه هجرت آن حضرت از مكة به مدينه انجام مىيافته است ؛ به اين معنى كه كتاب المبعث شامل وقايع زندگانى آن حضرت پيش از هجرت به مدينه بوده است ، همچنان كه در سيرهء ابن هشام وترجمهء آن وهمين كتاب خلاصه آمده است . وقايع مربوط به اين مدت داراى گاهشمارى استوارى نيست ، وبه سبب فقدان مدارك وگزارش ، تمام وقايع را در بر ندارد . پس از كتاب المبعث ، كتاب المغازي به معناى اخصّ قرار داشته كه شامل توصيف جنگهاى زمان پيغمبر أكرم صلعم وساير وقايع وتفصيل فتح مكة وحجة الوداع ووفات وقضيهء سقيفهء بنى ساعده بوده است . اخبار ابن إسحاق در روايات ابن هشام وطبري مجموع اين اخبار بوده است كه راويان محمد بن إسحاق ، يا به طور مدون يا به طور پراكنده ، وبه صورت قطعات متفرق ، با حذف كردن جملات يا قسمتهايى وافزودن رواياتى از ديگران به آنها ، در دسترس عامه گذاردهاند كه در كتابهاى اخبار وتاريخ وتفسير مسطور است « 1 » ، از آن جمله دو روايت نسبتا كامل ودو روايت ناقص به دست ما رسيده است ، از اين قرار : 1 - كتاب سيرة النبوية ، تأليف عبد الملك بن هشام . 2 - بخشي از كتاب تاريخ الرّسل والملوك ( مشهور به تاريخ طبري ) ، تأليف أبى جعفر محمد بن جرير طبري . 3 - روايت ناقص أحمد بن عبد الجبار عطاردى كوفي ( 177 - 271 يا 272 ) ، از قول يونس
--> - سيرة ابن إسحاق تحقيق پروفسور حميد اللّه به اين شرح كه قال يونس بن بكير : كل شيء من حديث ابن إسحاق مسند ، فهو املاه على ، أو قرأه على ، أو حدثني به . وما لم يكن مسندا ، فهو قراءة قرىء على ابن إسحاق . ( 1 ) . در مقدمهء سيرت رسول اللّه ، ص 19 - 39 ، در ضمن معرفى راويان محمد بن إسحاق ، ودر صفحات 55 - 71 ، فهرست قطعات مزبور داده شده است .