مغازى را دارد با مطالبى دربارهء جنگ بدر شروع مىشود وبه شرح وقايع غزو أحد پايان مىيابد . اين قطعه از لحاظ ترتيب ذكر وقايع يعنى فاصلهء بين بدر وأحد با آنچه در كتاب ابن هشام آمده تقريبا منطبق است . 3 - كتاب مغازى معمر بن راشد « 1 » ( متوفى در 152 يا 153 ه ق ) به روايت شاگردش عبد الرزاق بن همّام الصّنعانى « 2 » ( 126 - 211 ه ق ) . عبد الرزاق در مجلد پنجم از كتاب خود موسوم به المصنّف « 3 » ، پس از باب فضل الحج وكتاب الجهاد ، كتاب مغازى را ، همچون ساير مطالب المصنّف ، از قول أستاذ خود ، معمر نقل كرده است ( از صفحهء 313 - 492 ) . اين كتاب نيز مانند مغازى يونس بن بكير ، با حكايت حفر چاه زمزم شروع شده وپس از ذكر مختصرى دربارهء عبد اللّه ، پدر پيغمبر أكرم صلعم ، وازدواج أو با آمنه ، وسفر أبى طالب به شام ، وازدواج پيغمبر أكرم ، وابتداى وحى واسلام آوردن علي عليه السلام ، وأبو بكر وعمر ، وخبر معراج واخبار مربوط به غزو حديبيه ، به ساير مغازى به معناى أخص پرداخته ؛ پس از آن ، نام مهاجران به حبشه وحكايت هجرت پيغمبر أكرم به مدينه ، ورحلت آن حضرت را ، ذكر كرده است . سپس ، به وقايع بعد از رحلت پيغمبر مىپردازد كه عبارت است از : قضاياى مربوط به بيعت أبو بكر ، وتعيين عمر به خلافت ، واختلاف على ، عليه السلام ، با معاوية وشورا ، وغزوهء قادسيه ، وپس از آن ازدواج حضرت فاطمه ، سلام اللّه عليها . اينك اگر اين چند مأخذ را كه از نظر گذرانديم با يكديگر مقايسه كنيم به اين نتيجهء احتمالي دست مىيابيم : أولا - كتاب‌هاى مغازى أولية ، به خلاف آنچه از معنى خاص اين عنوان مستفاد مىشود ، عبارت از مجموعه‌هايى بوده است شامل اخبار وروايات مربوط به ادوار مختلفهء حيات پيغمبر أكرم وأحيانا اخبار مربوط به زمان‌هاى قبل از تولد آن حضرت . ثانيا - مطالب مندرج در اين مجموعه‌ها به يكديگر پيوسته نبوده است وتوالى موضوعي وزماني در آن‌ها رعايت نشده بوده است .

--> ( 1 ) . براي شرح حال معمر - ابن أبي حاتم ، الجرح والتعديل ، ج 4 ، ق 1 ، ص 255 ؛ ابن حجر ، تهذيب ، ج 10 ، ص 243 ؛ خزرجى ، خلاصة تذهيب الكمال ، ص 328 ؛ ذهبي ، تذكرة الحفاظ ، ج 1 ، ص 190 العبر ، ج 1 ، ص 220 ؛ ميزان ، ج 4 ، ص 154 ؛ ابن سعد ، طبقات ، ج 5 ، ص 397 ؛ سيوطى ، طبقات الحفاظ ، ص 82 ، ابن عماد ، شذرات الذهب ، ج 1 ، ص 235 . ( 2 ) . براي شرح حال عبد الرزاق - بخارى ، تاريخ الكبير ، ج 3 ، ق 2 ، ص 130 ؛ ابن أبي حاتم ، الجرح والتعديل ، ج 3 ، ص 38 ؛ ابن حجر ، تهذيب ، ج 6 ، ص 309 ؛ ذهبي ، تذكرة الحفاظ ، ج 1 ، ص 364 ؛ العبر ، ج 1 ، ص 360 ؛ ميزان ، ج 2 ، ص 609 ؛ ابن سعد ، طبقات ، ج 5 ، ص 399 ؛ سيوطى ، طبقات الحفاظ ، ص 154 ؛ ابن عماد ، شذرات الذهب ، ج 1 ، ص 272 ؛ أبو الفداء ، ج 1 ، ص 265 ؛ ابن النديم ، الفهرست ، ص 284 ؛ ياقوت ، معجم البلدان ، ص 424 . ( 3 ) . چاپ المكتب الاسلامي ، بيروت ، 1972 ؛ دربارهء اين كتاب - مقدمهء سيره ، ص 17 .