محمد بن عبد الله بن عمر
مقدمه 26
خلاصهء سيرت رسول الله ( ص )
2 - مغازى محمد بن إسحاق در روايات يونس بن بكير « 1 » ( متوفى به سال 199 ه ق ) كه فقط پنج جزء باقىماندهء آن به طبع رسيده وبقيهء آن مفقود شده است ، عنوان كتاب المغازي در تمام اجزاى نسخهء خطى آن تكرار شده است . مطالب اين اجزاى موجود با مطالبى كه در سيرة رسول اللّه ، تأليف عبد الملك بن هشام ، آمده حتى تقريبا در ألفاظ منطبق است بدون آن كه مطالب آن به همان سياق وترتيب سيرهء ابن هشام تنظيم شده باشد . اين كتاب با حكايت مربوط به حفر چاه زمزم ، ازدواج عبد اللّه ، مولد ورضاع پيغمبر أكرم صلعم شروع مىشود وپس از ذكر مقتل تبّع حميرى ، حكايت أصحاب الفيل ، وفات آمنه ، قصهء عبد اللّه بن ثامر ، وفات عبد المطلب ، سفرهاى پيغمبر صلعم ، ازدواج آن حضرت با خديجة عليها سلام ، اسلام سلمان و ، بناى كعبه ومراسم ومناسك حج وذكر پيغمبر در تورات وإنجيل ونزد كاهنان عرب ونزول وحى واسلام آوردن خديجة وعلي بن أبي طالب عليه السلام وأبى بكر وأبى ذرو ، عداوت مشركين با پيغمبر ونوشتن صحيفة وهجرت به حبشه ووفات أبى طالب وخديجة وازدواج علي بن أبي طالب با فاطمهء زهرا ، سلام اللّه عليها ، وولادت حسنين ، عليها السلام ، وازدواج عمر با أم كلثوم وازدواج أم كلثوم بعد از وفات عمر وازدواج حضرت زينب ( كه اين سه ازدواج پس از وفات پيغمبر أكرم اتفاق افتاده است ؛ - صفحات 232 - 235 ) وازدواج عثمان وزوجات نبي وحديث ركانه با پيغمبر وحديث اسرا ومعراج ، وبالآخرة به تاريخ صرف قبله از قول ابن إسحاق ، ختم مىگردد ( ص 279 ) . در ذيل همين كتاب مغازى يونس بن بكير قطعهاى ، با عنوان الجزء الثالث من كتاب المغازي ، به چاپ رسيده است ، وآن از قضا روايتي است از يكى از راويان بلا فصل محمد بن إسحاق ، به نام محمد بن سلمة الحراني « 2 » ( متوفى به سال 191 ه ق ) . قطعه مزبور كه باز عنوان
--> ( 1 ) . اين كتاب مغازى را پروفسور محمد حميد اللّه با عنوان سيرة ابن إسحاق به چاپ رسانيده ( رباط 1976 وقونيه 1981 م ) ، براي اطلاع بيشتر دربارهء اين كتاب - مقدمهء سيره ، ص 27 و 55 . از اين كتاب چاپ ديگرى به نام كتاب السير والمغازي به تحقيق سهيل زكار در بيروت به سال 1978 منتشر شده كه به دست ما نرسيده است . دربارهء يونس بن بكير شاگرد بلا فصل محمد بن إسحاق - مقدمهء سيره ، ص 26 ؛ بخارى ، تاريخ الكبير ، ج 4 ، ق 2 ، ص 411 ؛ ابن أبي حاتم ، الجرح والتعديل ، ج 4 ، ق 2 ، ص 236 ؛ ابن حجر ، تهذيب ، ج 11 ، ص 434 ؛ خزرجى ، خلاصة تذهيب الكمال ، ج 3 ، ص 192 ؛ ذهبي ، تذكرة الحفاظ ، ج 1 ، ص 326 ، العبر ، ج 1 ، ص 331 و 441 ؛ ميزان ، ج 4 ، ص 477 ؛ ابن سعد ، طبقات ، ج 6 ، ص 279 ، سيوطى ، طبقات الحفاظ ، ص 137 ؛ ابن عماد ، شذرات الذهب ، ج 1 ، ص 357 ؛ ياقوت ، ارشاد ، ج 6 ، ص 401 ؛ معجم البلدان ، ج 2 ، ص 389 . ( 2 ) . براي اطلاع بيشتر راجع به اين قطعه وشرح حال محمد بن سلمه - مقدمهء سيره ، ص 41 ؛ ابن أبي حاتم رازي ، الجرح والتعديل ، ج 3 ، ق 2 ، ص 276 ؛ ابن حجر ، تهذيب ، ج 9 ، ص 193 ؛ خزرجى ، خلاصة تذهيب الكمال ، ج 2 ، ص 408 ؛ ذهبي ، تذكرة الحفاظ ، ج 9 ، ص 193 ؛ خزرجى ، خلاصة تذهيب الكمال ، ج 2 ، ص 408 ؛ ذهبي ، تذكرة الحفاظ ، ج 1 ، ص 316 ؛ العبر ، ج 1 ، ص 307 ؛ ابن سعد ، طبقات ، ج 7 ، ق 2 ، ص 183 ؛ سيوطى ، طبقات الحفاظ ، ص 130 ؛ صفدى ، الوافي بالوفيات ، ج 3 ، ص 121 ؛ ابن عماد ، شذرات الذهب ، ج 1 ، ص 329 .