العلامة المجلسي
376
حياة القلوب ( فارسي )
المؤمنين عليه السّلام فرود آمد ، پس منافقان گفتند : واللّه اين مرد گمراه شده است در محبت پسر عمّش وآنچه در حقّ أو مىگويد به خواهش خود مىگويد ، پس نازل شد وَالنَّجْمِ إِذا هَوى « سوگند ياد مىكنم به ستاره در هنگامى كه فرود آمد » ما ضَلَّ صاحِبُكُمْ وَما غَوى « گمراه نشده صاحب شما وخطا نكرد » وَما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى « ونمىگويد سخن از خواهش نفس خود » إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى « 1 » « نيست نطق أو مگر وحى كه نازل مىشود بر أو » « 2 » . وابن ماهيار روايت كرده است كه : ابن كوّا از حضرت أمير عليه السّلام پرسيد از تفسير قول الهى فَلا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ . الْجَوارِ الْكُنَّسِ يعنى : « قسم نمىخورم يا مىخورم به ستارههاى رجوعكننده ، روندهء پنهان شونده » ، حضرت فرمود كه : « خنّس » گروهىاند كه پنهان مىكنند علم اوصياى پيغمبر را ومردم را به مودّت غير ايشان خوانند ، و « جواري » ملائكهاند كه جارى شوند به علم بسوى رسول خدا صلّى اللّه عليه وآله وسلّم ، و « كنّس » اوصياى پيغمبرند كه علم أو را جاروب كنند وجمع نمايند ؛ وَاللَّيْلِ إِذا عَسْعَسَ فرمود كه : مراد ظلمت شب است ومثل زده است براي كسى كه به ناحق دعوى امامت براي خود كند ؛ وَالصُّبْحِ إِذا تَنَفَّسَ « 3 » فرمود كه : كناية از علم أوصياء است كه علم ايشان از صبح روشنتر وظاهرتر است « 4 » . وأحاديث بسيار وارد شده است در تفسير « خنّس » كه : مراد امامي است كه پنهان مىكند خود را از مردم پس ظاهر مىشود مانند شهاب درخشنده در شب تار « 5 » . وخدا مىفرمايد وَعَلاماتٍ وَبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ « 6 » مفسران گفتهاند كه : يعنى
--> ( 1 ) . آيات اين روايت ، آيات 1 - 4 سورهء نجم مىباشند . ( 2 ) . امالى شيخ صدوق 468 ؛ مناقب ابن شهرآشوب 3 / 15 . ( 3 ) . آيات اين روايت ، آيات 15 - 18 سورهء تكوير مىباشند . ( 4 ) . تأويل الآيات الظاهرة 2 / 769 . ( 5 ) . كمال الدين 325 ؛ غيبت شيخ طوسي 159 ؛ تأويل الآيات الظاهرة 2 / 770 ؛ غيبت نعمانى 168 . ( 6 ) . سورهء نحل : 16 .