حضرت فرمود كه : حزن ، آن چيزى است كه در دنيا به ايشان رسيده باشد از ترسها وشدتها وسختيها « 1 » . مترجم گويد كه : حاصل اين أحاديث به يكى از دو وجه برمىگردد : أول آنكه : ضماير راجع است به أهل بيت عليهم السّلام وساير ذرّيّهء طيّبه بوده باشد ؛ وظالم ، فاسق ايشان باشد ؛ ومقتصد ، صالح ايشان باشد ؛ وسابق به خيرات ، امام باشد ، وبنابراين در اين قسمت داخل نخواهد بود كسى كه دعوى امامت به ناحق كند يا از جهت ديگر عقايدش درست نباشد . دوم آنكه : ظالم كسى باشد كه اعتقادش درست نباشد ؛ ومقتصد كسى باشد كه عقايدش درست باشد وامرى كه منافى ايمان باشد از أو صادر نشود ، پس ضمير « يدخلونها » راجع به مقتصد وسابق است نه ظالم ، ومىتواند بود كه هر دو مراد باشد به حسب ظهر وبطن آية يا بطون مختلفه ؛ وبر هر تقدير مراد به اصْطَفَيْنا آن خواهد بود كه خدا اين ذرّيّهء طيّبه را برگزيده است به آنكه در ميان ايشان أوصياء وأئمة قرار داده نه آنكه هر يك از ايشان را وصى وامام گردانيده ؛ وهمچنين مراد به ميراث در آن كتاب آن است كه بعضي از ايشان را علم كتاب داده واين شرفى است براي همه اگر ضايع نكنند . آيهء دوم - إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَنُوحاً وَآلَ إِبْراهِيمَ وَآلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ . ذُرِّيَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ « 2 » يعنى : « بدرستى كه حق تعالى برگزيد براي نبوت وامامت وخلافت آدم ونوح را وآل إبراهيم را - كه أولاد اويند ورسول خدا صلّى اللّه عليه وآله وسلّم وائمهء هدى عليهم السّلام نيز داخلند - وآل عمران را » وخلاف است كه كيستند : بعضي گفته‌اند مراد موسى وهارون وأولاد ايشانند زيرا كه موسى وهارون پسرهاى عمران بودند ؛ وبعضي گفته‌اند مريم وعيسى مرادند زيرا كه مريم دختر عمران بود « 3 » . وشيخ طبرسى رحمه اللّه گفته است كه در قرائت أهل بيت چنين است : « وآل محمد على

--> ( 1 ) . تأويل الآيات الظاهرة 2 / 482 - 483 . ( 2 ) . سورهء آل عمران : 33 و 34 . ( 3 ) . تفسير تبيان 2 / 441 ؛ مجمع البيان 1 / 433 ؛ تفسير كشاف 1 / 354 ؛ تفسير بغوى 1 / 294 .