كه اگر بنا به تقسيم اموال باشد ، عايشه سهم كدام يك از شما خواهد بود ، آنان را شرمنده كرد . با اين حال ، اين مشكل براى اذهان سادهء عرب ماند كه چگونه ممكن است ، ريختن خون قومى روا باشد ، اما برداشتن اموال آنان نه ! « 1 » . امام پس از تمام شدن غائلهء جمل ، به مسجد جامع در آمد و به سرزنش مردم پيمان‌شكن بصره كه نخستين مردمى هستند كه در برابر امام خود ايستاده‌اند پرداختند . امام آنها را « جند المراة و أتباع البهيمة » ( سپاه زن و پيروان حيوان ) ناميدند . « 2 » امام ضمن چند نامه خبر ماجراى بصره را به شهرهاى مدينه و كوفه نوشتند . « 3 » آنگاه دستور باز كردن بيت المال را دادند و آن را در ميان اصحابشان كه گفته‌اند دوازده هزار نفر بودند تقسيم كردند . اين بار امام بر خلاف طلحه و زبير كه با ديدن اموال بيت المال گفتند : اين همان وعدهء خدا و رسول است ، فرمود : اى طلاهاى زرد و سفيد ، جز من را فريب دهيد . « 4 » پس از آن چندى در بصره مانده و در روز دوشنبه 12 يا 16 رجب سال 36 هجرى ، « 5 » پس از نصب عبد الله بن عباس به عنوان حاكم بصره ، عازم كوفه شد . ورود آن حضرت به كوفه ، در روز دوشنبه دوازدهم ماه رجب ياد شده است . « 6 » پس از فرونشاندن شورش پيمان‌شكنان ، امام به كوفه رفته و در آنجا مستقر شدند . ترك مدينه براى امام دشوار بود اما راهى جز ماندن در كوفه نبود . درست مانند زمانى كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله شهر مكه را با آن همه قداست و احساس وطن خواهى خود نسبت به آن ، آن را ترك كرد و در مدينه مستقر شد . دليل اصلى اين استقرار آن بود كه حجاز ، توانايى تحمل رويارويى با عراق يا شام را نداشت . افزون بر آن جمعيت اندك مدينه نمىتوانست در برابر سپاه شام بايستد .

--> ( 1 ) . اخبار الطوال ، ص 151 ( 2 ) . اخبار الطوال ، ص 151 ؛ الجمل ، ص 407 ؛ ربيع الابرار ، ج 1 ، ص 308 ( 3 ) . الجمل ، ص 399 - 395 ( 4 ) . همان ، صص 402 - 401 ( 5 ) . الفتوح ، ج 2 ، ص 374 ؛ اخبار الطوال ، ص 152 انساب الاشراف ، ج 2 ، ص 273 ؛ گفتنى است كه نامهء امام براى خبر فتح به قرظه بن كعب حاكم كوفه ، در رجب همين سال نوشته شده است . نك : الجمل ، ص 404 ( 6 ) . اخبار الطوال ، ص 153