جنگ به نقاط ديگر برده شده يا رفته بودند . كسان زيادى نيز اسيران جنگى بودند كه به قبايل عربى تعلق گرفته و از مناطق مختلف به شام ، عراق و حجاز آورده مىشدند . اسيران آزاد شده را « موالى » مىناميدند . اين بدان معنا بود كه اين اسير متعلق به اين طايفهء عربى بوده و اكنون نيز به نحوى مربوط به همان طايفه مىشود . طبيعى بود كه طبقهء موالى از اعراب پايين‌تر بوده و از حقوق كمترى برخوردار بودند . يكى از دشواريهاى حكومت اين بود كه چگونه با اين مسأله برخورد كند . آنچه مسلم است اين كه زمانى كه امام بر سر كار آمد ، جامعه برترى عرب را بر موالى اصل مسلمى فرض كرده بود . اين امر مشكل مهمى براى روحيهء عدالت‌خواهانهء امام بود كه از نظر دينى هيچ دليلى بر درستى تفاوت مزبور نمىديد ، بلكه بر عكس تساوى همهء مسلمانان ، دلايل آشكارى داشت . در حالى كه عمر گفته بود تا بردگان عرب را از بيت المال آزاد كنند ، « 1 » و بدين ترتيب تفاوتى ميان نژادهاى مختلف گذاشته بود ، امام حاضر به گذاشتن كوچكترين فرقى ميان آنان نبود . گفته شده است كه دو زن نزد امام على عليه السّلام آمدند و اظهار فقر و نادارى كردند . امام فرمود : بر ماست تا در صورت درستى سخن شما ، به شما كمك كنيم . آنگاه مردى را به بازار فرستاد تا بر آنان پيراهن و غذا خريده و به هر يك از آنها صد درهم بدهد . يكى از دو زن لب به اعتراض گشوده گفت : من عرب هستم در حالى كه زن ديگر از موالى است ، چه را بايد با ما يكسان رفتار شود ؟ امام پاسخ داد : من قرآن خواندم و در آن خوب تأمل كردم ، در آنجا نديدم كه حتى به اندازهء بال پشه‌اى فرزندان اسماعيل بر فرزندان اسحاق برترى داده شده باشند . « 2 » زمانى كه امام قصد تقسيم مالى را داشت فرمود : حضرت آدم نه غلام به دنيا آورد و نه كنيز ، بندگان خدا همه آزادند . . . اكنون مالى نزد من است و من ميان سفيد و سياه فرقى نخواهم گذاشت و آن را به گونهء مساوى تقسيم خواهم كرد . « 3 » رعايت

--> ( 1 ) . طبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 342 ( 2 ) . انساب الاشراف ، ج 2 ، ص 141 ؛ الغارات ص 70 ( و در پاورقى از وسايل الشيعة ، شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، و بحار ) ؛ تاريخ اليعقوبى ، ج 2 ، ص 183 ( 3 ) . نهج السعادة ، ج 1 ، ص 189