است كه سالانه يك بار و يا حتى بيشتر به زيارت مرقد شريفش مشرّف شود . اينك جا دارد براى حسن ختام ، نقلى را از ابن حبّان بياورم كه نشان مىدهد نه تنها شيعيان بلكه محدّثان و مردمان سنى مذهب نيز زمانى احترام وافر نسبت به قبر آن امام همام از خود نشان مىداده‌اند و به زيارت قبر شريفش نائل شده و بهره مىگرفته‌اند . بنا به نقل ابن حجر افرادى چون أبو بكر بن خزيمه و ابو على ثقفى و عدّه‌اى ديگر از مشايخ محدّثين به زيارت مرقد شريفش مىرفته‌اند . « 1 » ابن حبان از محدثان و رجال‌شناسان قرن چهارم هجرى ، ذيل نام على بن موسى الرضا عليه السّلام مىنويسد : على بن موسى الرضا - عليه السلام - به وسيلهء سمّى كه مأمون به ايشان خوراند ، رحلت يافت . اين حادثه در روز شنبه ، آخرين روز صفر سال 203 بود . قبر او در سناباد ، خارج از نوقان در كنار قبر هارون معروف است . من بارها آن را زيارت كرده‌ام . وقتى در طوس بودم ، هيچ مشكلى بر من وارد نمىشد ، مگر آن كه به زيارت قبر على بن موسى الرضا صلوات الله على جده و عليه رفته و از خدا گشايش آن را مىخواستم و به درجهء اجابت مىرسيد و سختى از من بر طرف مىشد . بعد مىنويسد : و هذا شيء قد جرّبته مرارا فوجدته كذلك اماتنا الله على محبّة المصطفى و اهل بيته صلّى الله عليه و عليهم اجمعين . « 2 » و اين چيزى است كه بارها آن را تجربه كردم و ديدم نتيجه همان بود ، خدا ما را با محبت رسول خدا و اهل بيتش بميراند . از نظر تاريخى ، ترديدى نيست كه وجود قبر امام در اين محدوده ، موجب گسترش تشيع بوده است . تماس شيعيان اين ناحيه با امام و نگارش نامه‌هايى به آن حضرت و طرح سؤال و گرفتن پاسخ ، يكى از شواهد اين امر است . مجموعهء نامه‌هاى امام به افراد مختلف در توضيح مبانى شيعه به راحتى ، گستردگى آن را نشان مىدهد ؛ نامه‌هايى از قبيل تبيين جايگاه اهل بيت در كتاب و سنّت . « 3 » برخى از مسائل كلامى « 4 » و

--> ( 1 ) . تهذيب التهذيب ، ج 7 ، ص 387 ( 2 ) . الثّقات ، ( چاپ هند ) ، ج 8 ، ص 456 - 457 ( 3 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 223 ؛ بصائر الدرجات ، ص 118 ؛ بحار ، ج 23 ، ص 336 ( 4 ) . نك : عيون اخبار الرضا ، ج 1 ، ص 16