شمرده شوند . « 1 » استاد جعفر مرتضى ، شواهد بيشترى براى اين مطلب آورده است . « 2 » اين مسأله در زمان هارون و در برخوردهاى او با اهل بيت پيامبر عليهم السّلام به ويژه امام كاظم عليه السّلام نيز مطرح بود و دست كم در يك برخورد ، تكيهء امام بر اين مطلب ، يكى از علل زندانى شدن آن حضرت مىتوانست به حساب آيد . در نقلى آمده : هارون الرشيد از امام كاظم عليه السّلام سؤال كرد : چگونه شما مىگوييد ما از ذرّيهء رسول خدا هستيم در حالى كه پيامبر فرزند ذكور نداشته و شما فرزندان دختر او هستيد ؟ آن حضرت دو دليل براى او ذكر كرد : نخست آيهء 85 سورهء انعام كه عيسى را فرزند ابراهيم مىشمارد . دوم آيهء مباهله كه در آن ، حسنين مصداق « و ابناءنا » دانسته شده‌اند . « 3 » اين مسأله براى عباسيان كه خود بنى اعمام رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بودند دشوارتر بود . آنها از اين راه براى اثبات خلافت خود بهره مىبردند . مروان بن ابى حفصه ، شعر خود را بر مبناى همين استدلال سروده است : أنى يكون و لا يكون و لم يكن * لبنى البنات وراثة الأعمام چگونه ممكن است و هرگز نشده و نخواهد شد كه حق عمو به فرزندان دختران ارث برسد . در رد اين شعر ، اشعار ديگرى نقل شده است . « 4 » با توجه به نظر فوق كه عباسيان مروج آن بودند ، بايد يادآورى كنيم كه شيعهء اماميه براى اثبات امامت ، هرگز به وراثت توجهى نداشته و تنها بر نصوص وارده از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در اين رابطه و نصوص وارده از امام سابق دربارهء تعيين امام بعدى استناد جسته است . در برابر ، عباسيان بر وراثت تكيه مىكردند و مىكوشيدند تا حسنين و فرزندان آنها را نه به عنوان فرزندان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بلكه به عنوان فرزندان امام على عليه السّلام معرفى نمايند تا بدين وسيله اهميّت و احترام فوق العادهء آنان را

--> ( 1 ) . وفيات الاعيان ج 6 ، ص 174 ؛ تفسير ابن كثير ج 2 ، ص 155 ؛ الدرّ المنثور ج 3 ، ص 28 ؛ نور الابصار ، ص 22 - 21 ( 2 ) . الحياة السياسية للامام الحسن عليه السّلام ، صص 35 - 34 ( 3 ) . نور الابصار ، صص 149 - 148 ؛ عيون اخبار الرضا ج 1 ، صص 85 - 84 ؛ الصواعق المحرقه ، ص 203 ؛ ينابيع الموده ، ص 435 ؛ مسند الامام الكاظم ج 1 ، ص 50 ( 4 ) . الاحتجاج ج 2 ، ص 167