الشيخ رسول جعفريان
358
حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي )
مىدهد كه امام ، صحفى از آباء خويش به ارث برده است و اين خود تأييدى است صريح بر اين حقيقت كه فقه شيعه از عصر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله از پشتوانهء مدوّن حديثى برخوردار بوده است . در اين زمينه دهها روايت در كتب روايى شيعه نقل شده حاكى از اين كه ائمه از روى اين صحف روايى ، براى مردم حديث روايت مىكردهاند و گاهى هم اصرار داشتند كه اصحابشان اين صحف را ببينند . « 1 » اين در حالى بود كه ديگران تنها حديث را حفظ كرده و به صحف اعتقاد نداشتند . لذا از سعيد بن عبد العزيز نقل شده كه گفت : « لا يؤخذ العلم من صحفى » ؛ از صحفى نمىتوان علم حديث آموخت . « 2 » روايات متعددى دربارهء تشويق اصحاب بر كتابت حديث از امام صادق عليه السّلام نقل شده و نشانگر آن است كه تمايل به تدوين حديث در عصر آن حضرت بسيار ضعيف بوده است . در روايتى آمده كه امام صادق عليه السّلام فرمود : اكتب و بثّ علمك فى إخوانك فان متّ فورّث كتبك بنيك . « 3 » هر آنچه را كه مىدانى بنويس و آن را در بين برادرانت منتشر كن و موقعى كه مىميرى كتابهايت را براى فرزندانت به ارث بگذار . امام صادق عليه السّلام و مبانى فقهى اهل سنت مكتب فقهى تشيع از جهاتى با بينش فقهى اهل سنت تفاوت دارد . دورهاى كه امام باقر و صادق عليهما السّلام در آن زندگى مىكردند ، فقه در حال گسترش بوده و احتجاجات گوناگون دربارهء تطبيق احكام كلى بر موارد جديد انجام مىگرفته است . امام صادق عليه السّلام نيز بر اين اعتقاد بود كه آثار رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به طور كامل تنها در اختيار اهل بيت رسالت مىباشد ؛ زيرا وقتى كه ديگران آن را ضايع كردند ، آنها كليهء آن آثار را به طور كامل و دست نخورده در اختيار داشتند . راوى مىگويد به امام عرض كردم : اصلحك اللّه ، اتى رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله الناس بما يكتفون فى عهده ؟ قال : نعم و ما يحتاجون
--> ( 1 ) . الكافى ، ج 7 ، صص 98 - 95 و 77 ؛ مكاتيب الرسول ، صص 76 ، 73 ( 2 ) . تذكرة الحفاظ ، ج 1 ، ص 219 ( 3 ) . كشف المحجه ، ابن طاووس به نقل بحار الانوار ، ج 2 ، ص 150